انتخاب زبان

آخرین اخبار

زندان مرکزی تبریز؛ زندان در زندان / محمد احدی خبرنگار اویان نیوز

7AAB3ED2-F108-4407-B17C-B4DCF908446E_mw1024_n_s

اشاره: در گذر زمان و با نزدیک شدن به عصر حاضر جایگاه و شان آدمی همراستا با تکامل فکری جوامع بشری سیر صعودی را به خود دیده است. به طوریکه احترام به انسان و جایگاه و منزلت وی یکی از ارزشهای انکار ناپذیر در دنیای امروز به حساب می آید. یکی از نمونه های سیر صعودی این ارزشمندی را می توان در تکامل و گسترش سازمانی به نام زندان مشاهده نمود.

زندانها در قرون باستانی و میانی عموما مکانی برای نگهداری عقب ماندگان ذهنی، دیوانگان و افراد در انتظار مجازات تعبیه شده بود. با تغییر نگرش جوامع در طول تاریخ کارکرد این سازمان از سیاه چاله های تاریک و کثیف به مکانهای بهداشتی و مجهز برای تربیت، آموزش و نقش پذیری زندانیان در جامعه بدل شده و قوانین و ساختار زندانهای مدرن برای حفظ شان انسانی زندانیان ، تنظیم گردید .

زندان مرکزی تبریز

زندان مرکزی تبریز در ضلع شرقی شهر تبریز معروف به دروازه تهران قرار دارد. این مکان سابقا محل “باغ صاحب دیوان” – یکی از آثار تاریخی شهر تبریز -  بود که پس از ویرانی بنای این باغ، زندان مرکزی تبریز در محل آن احداث گردید .

آمار زندان

علی مهربان مدیرکل زندان‌های آذربایجان شرقی در سوم خرداد ۹۲ در گفتگو با خبرگزاری فارس درباره ظرفیت زندان تبریز اظهار کرده بود: ” ظرفیت زندان کنونی تبریز مربوط به ۵۰ سال قبل بوده و تعداد موجود سه برابر ظرفیت این زندان است.”

بنا به اظهار منابع غیررسمی حداکثر ظرفیت این زندان بین ۲۰۰۰ الی ۲۵۰۰ نفرمی باشد که در حال حاضر و به طور تقریبی ۴۰۰۰ الی ۶۰۰۰ نفر در زندان تبریز نگهداری می شوند.

آمار بیش از اندازه در زندان تبریز عامل اصلی بوجود آمدن مشکلات بهداشتی، رفاهی و تربیتی در زندان تبریز می باشد. برای نمونه کمبود تخت خود زمینه ای برای بروز ناهنجاری ها در میان زندانیان می باشد. شنیده ها حاکی از آن است که در بعضی از بند های زندان تبریز تخت ها با قیمت های بسیار گزاف داد و ستد شده و زندانیان برای تصاحب تخت با یکدیگر درگیر می شوند؛ شاید بتوان بزه اخلاقی را از مهمترین نتایج آمار بیش از اندازه و کمبود تخت برشمرد .

طبق ماده ۷۱ آیین نامه زندانها مسئولین موظف اند برای هر زندانی امکانات حداقلی از جمله: تختخواب، تشک، بالش، دو تخته پتو، ملحفه برای پتو، تشک و بالش را فراهم نمایند. امکاناتی که مسئولین زندان تبریز در اختیار زندانیان قرار می دهند در اغلب موارد به دو تخته پتوی غیر بهداشتی که حامل انواع حشرات و گزندگان است خلاصه می گردد.

تفکیک جرایم در زندان تبریز

طبق ماده ۱ آیین نامه نحوه تفکیک و طبقه بندی زندانیان مصوب۶/۱۱/۱۳۶۴ مجلس شورای اسلامی مسئولین زندانها موظف اند “زندانیان را از یکدیگر در زندان، بازداشتگاه و یا مراکز اقدامات تأمینی و تربیتی کشور از حیث جنس، سن، نوع جرم، وضعیت قضائی (متهم و محکوم) و وضعیت سلامتی” جداسازی نمایند.

به همین منظور زندان تبریز از ۱۵ بند جداگانه تشکیل گردیده که زندانیان با جرم های متفاوت در هر یک از این بند ها نگهداری می شوند. این ۱۵ بند عبارتند از : بند قرنطینه، بند نظامی، بند جوانان، بند کارگاه، بند ۷ مخدره، بند ۸ کاردرمانی، بند ۹ (جرایم عمد)، بند روانی، بند نسوان، بند سه گانه (تحت قرار عمومی)، بند ۱۲ محکومین (روان درمانی)، بند متادون ۱(تولد دوباره و مالی)، بند متادون ۲، بند انفرادی(ویژه) و بند درمانگاه.

با وجود اینکه زندان تبریز از بند های یاد شده تشکیل گردیده اما در عمل قانون تفکیک جرایم در زندان تبریز اجرا نمی گردد و مسئولین زندان به صورت سلیقه ی زندانیان را به بند های یاد شده منتقل می نمایند ؛ آمار چند برابر ظرفیت زندان تبریز را نیز می توان یکی از علل پراکندگی زندانیان با جرایم متفاوت در بندها دانست .

نبود بند مشخص برای  زندانیان سیاسی و عقیده ای وضع موجود را برای آنان بسیار بحرانی تر از دیگر زندانیان نموده است. کارشکنی نهاد های امنیتی مانع از آن می شود که قانون تفکیک جرایم برای زندانیان سیاسی و عقیده تی اجرا شود .

طبق روال معمول مسئولین زندان تا قبل از بهار ۹۱ زندانیان  سیاسی و عقیده را به بند ۸ که در آن زمان بند مالی نام داشت منتقل می کردند. این بند محل نگهداری زندانیان جرایم مالی از جمله کلاهبرداری، مهریه، چک و … بود که پس از بهار ۹۱ و با روی کارآمدن علی استادی به عنوان رییس زندان تبریز این بند منحل و زندانیان مالی به بند متادون ۱ منتقل شدند.

 زندانیان سیاسی حاضر در این بند به طور موقت در بند ۱۲ محکومین نگهداری شده و پس از حدود ۲ ماه – بهار۹۱- بار دیگر به محل بند ۸ – بند مالی – که به بند کاردرمانی تغییرنام داده بود منتقل گردیدند.

ساختمان دو طبقه بند ۸ از دو اتاق، یک نمازخانه، ۴ باجه مخابرات، ۳ باب حمام و سرویس بهداشتی، دفتر مسئولین و حیاطی به مساحت تقریبی ۱۰۰ متر مربع بدون امکانات ورزشی تشکیل شده است. اتاق طبقه فوقانی دارای ۸۱ تخت و اتاق شماره یک دارای ۲۱ تخت می باشد.

زندانیان سیاسی و عقیدتی قبل و بعد از بهار۹۱ در اتاق شماره یک اقامت داشتند ؛ از همین رو این اتاق به «اتاق سیاسی» در زندان تبریز نیز مشهور است.

شرایط بند ۸ کاردرمانی زندان تبریز

تا قبل از بهار ۹۱ تمامی محبوسین اتاق – شماره یک –  ۱۵ متر مربعی را زندانیان با جرایم سیاسی و امنیتی تشکیل می داد ولی بعد از انتقال دوباره زندانیان سیاسی به این بند افرادی با جرایم سرقت مسلحانه و کلاهبرداری نیز به ساکنین این اتاق اضافه گردید.

از ۲۱ تخت حاضر در اتاق سیاسی ۶ -۷ تخت در اختیار زندانیان غیر سیاسی این اتاق (کارکنان بند) قرار دارد. اکثر این افراد به دلیل خوش خدمتی به مسئولین وحفاظت زندان به این اتاق منتقل شده اند. آمار کم در قیاس با سایر بند ها و در اختیار داشتن فرصت بیشتر در مخابرات از مزایای این بند برای این زندانیان می باشد.

در کنار زندانیانی که عملا وظیفه ی خبرچینی از زندانیان سیاسی را دارند در حدود ۱۲۰ نفر در طبقه فوقانی این بند ساکن هستند که همگی معتادین با شرایط حاد بوده که روزانه به ایشان سهمیه متادون تجویز می گردد. در بین این زندانیان بیماران مبتلا به HIV وهپاتیت نیز وجود دارند.

تلفن و ملاقات در بند ۸

به غیر از کارکنان بند سایر زندانیان بند روزانه ۲۰ دقیقه اجازه مکالمه با تلفن در ساعات معین و ۲ ماه یک بار حق ملاقات حضوری دارند. به اعتراف مسئولین بند ۸ تمام باجه های تلفن این بند همیشه و در همه حال در حال کنترل و شنود مکالمات زندانیان می باشد که این امر در مواردی باعث از کار افتادن این باجه ها نیز گردیده است. در کنار کنترل مکالمات زندانیان سیاسی، ۲ عدد دوربین مداربسته در اتاق سیاسی – شماره یک – نصب گردیده  که به صورت ۲۴ ساعته در حال رصد رفتار و حرکات زندانیان سیاسی می باشد.

وضعیت بهداشتی و تغذیه ای 

وضعیت سرویس های بهداشتی و حمام ها به دلیل عدم رعایت بهداشت از طرف معتادین واستعمال دخانیات در محل سرویس های بهداشتی و نیز نگهداری زباله های بند در طول روز در محل سرویس و حمام ، این بخش  از بند را به محل  زندگی اقسام حشرات و جوندگان موذی تبدیل کرده است . بعبارتی ساده ترشرایط  بهداشتی این بند به قدری اسفناک است که معمولا محبوسین  بند۸ از بیماری های تنفسی و گوارشی رنج می برند .

سطور زیر قسمتی از نامه جمعی از زندانیان زندان مرکزی تبریز به احمدی نژاد درآبان ۱۳۹۱ در مورد وضعیت تغذیه زندان تبریز می باشد:

” وضعیت و کیفیت غذا در زندان تبریز واقعاً مثال‌زدنی است. عموماً که گوشت از سهمیه‌ی غذایی زندانیان حذف شده است و سویای بدطعم به عنوان عنصر همیشه حاضر در سهمیه‌ی غذای زندانی‌ها وجود دارد. مواد استفاده شده در تمامی غذاها از نازل‌ترین مواد موجود در بازار تهیه می‌شود و عملاً طعم و بوی بد آن خوردن غذا را ناممکن می‌کند.

بعضی از وعده‌های غذاییِ بدون برنج، واقعاً حتی به لحاظ حجم هم بسیار ناچیز است. مثلاً یک یا دو عدد سیب‌زمینی آب‌پز کوچک، یا یک عدد تخم‌مرغ، عدس پخته‌ی خالی، لوبیا قرمز پخته‌ی خالی، هر کدام به عنوان وعده‌ی غذایی اصلی به زندانیان داده می‌شود. بسیاری از زندانیان در قبال کیفیت بسیار نازل غذا از جیب خودشان اقدام به تهیّه‌ی غذا می‌کنند و همین امر موجب بالارفتن سرسام‌آور هزینه‌های مالی زندانی می‌شود. بسیاری از زندانیان کم‌درآمد و بی‌درآمد نیز عملاً مجبورند یا گرسنه بمانند و یا با این رژیم غذایی بسیار بد کنار بیایند و همواره در معرض سوء تغریه و بیماری‌ها بسیار خطرناک ناشی از تغزیه‌ی نامناسب قرار داشته باشند.” [ قسمتی از نامه جمعی از زندانیان زندان مرکزی تبریز به احمدی نژاد / آبان ۱۳۹۱ ]

طبق ماده ٩۵ آیین نامه زندانها حداقل برنامه غذایی عبارت است از: “نان و پنیر و چای برای صبحانه و نهار یا شام، سبزیجات تازه یا خشک، برنج، سیب زمینی، پیاز، حبوبات، انواع لبنیات، تخم‌مرغ و میوه فصل می‌باشد و در هر هفته حداقل سه بار به محکومان و متهمان نهار یا شام با گوشت داده ‌شود.”

در کنار وضعیت اسفناک جیره غذای زندان، آب مورد استفاده زندانیان نیز غیربهداشتی می باشد. آب آشامیدنی، استحمام و … زندانیان از آب چاه واقع در زندان تبریز تامین می شود. با وجود ادعای بهداشتی بودن این آب از سوی مسئولین زندان، طعم و املاح غیر متعارف در آن حکایت از چیز دیگری دارد.

به گفته غالب محبوسین زندان تبریز ( اینجا و اینجا) چیزی به نام درمان در زندان تبریز وجود ندارد. زندانیان در هر ماه یکبار حق ویزیت با پزشک عمومی را دارند که وی نیز با چراغ قوه! و از فاصله ۲ متری بیماران را معاینه می کند. کمبود داروهای تحویلی به زندانیان و عدم تکمیل دوره درمان باعث اپیدمی شدن امراض در میان زندانیان می شود.

فشارمضاعف بر زندانیان سیاسی زندان تبریز

در ماده ٢١۶ آیین نامه زندان آمده است: “در مواردی که محکوم پس از تحمل حداقل یک ماه از محکومیت حبس با توجه به نوع جرم ارتکابی ومیزان محکومیت از شخصیت، اخلاق و رفتار مناسبی برخوردار باشد شورای طبقه‌بندی می‌تواند پس از اخذ تامین مناسب حداکثر ۵ روز در هر ماه بطور پیوسته به وی مرخصی اعطا نماید.”

با وجود مقرر شدن محدودیت در ماده ۲۲۶ ، مراجع قضایی نیز در مورد اعطا مرخصی به زندانیان سیاسی در استانهای مختلف ایران به صورت سلیقه ای و تبعیض آمیز برخورد می نماید. اغلب زندانیان سیاسی حاضر در اوین به بهانه های مختلف و در ایام مختلف سال از مرخصی استفاده می کنند اما زندانیان سیاسی تبریز بالاخص فعالین آذربایجانی بازداشت شده در زندانهای تبریز و اوین از این حق محروم می مانند.

در کنار این موارد طبق ماده ۲۱۳ آیین نامه زندان مسئولین زندان موظف اند در موارد ازدواج، فوت بستگان نسبی و سببی درجه نخست [...] زندانی را به مدت یک هفته به مرخصی اعزام نمایند. با وجود تاکید این ماده از آیین نامه زندانها مسئولین زندان تبریز از حضور محمود فضلی فعال ملی – مدنی آذربایجان در مراسم تشییع جنازه پدر وی ممانعت بعمل آوردند.

یکی دیگر از موارد نقض حقوق زندانیان سیاسی در زندان تبریز عدم مطرح شدن درخواستهای ایشان در شورای طبقه بندی زندان و یا اعمال نظر برخی افراد خاص در تصمیمات این شورا می  باشد. بر اساس ماده ١٢۵آیین نامه زندان ها ” تقاضاهای مرخصی واصله به شورا طبقه بندی باید حداکثر ظرف مدت سه روز رسیدگی شوند. ” اما درخواستهای زندانیان سیاسی زندان تبریز به لطف مسئولین و کارکنان بند ۸ همیشه با تاخیر در شورا مطرح می گردد؛ و در صورت مطرح شدن درخواست نیز شورای زندان با هماهنگی ارگان های امنیتی در این موارد تصمیم گیری می کند. از نمونه اینگونه رفتارها می توان به فردین مرادپور اشاره کرد که با سپری کردن ۳ سال از دوران محکومیت خود تا به حال با هیچ یک از درخواستهای مرخصی یا آزادی مشروط وی موافقت به عمل نیامده است.

از بین رفتن حداقل آزادی ها در بند ۸ زندان تبریز

مسئولین بند ۸ کاردرمانی و زندانیان غیر سیاسی حاضر (کارکنان بند) در اتاق سیاسی  با هماهنگی حفاظت زندان با تصویب قوانین خودساخته در صدد هرچه محدود کردن زندانیان سیاسی برمی آیند. از نمونه های اعمال این نوع محدودیت ها می توان به ممنوعیت بحث سیاسی و تشکیل جلسه در اتاق سیاسی بند ۸ اشاره نمود. در ماههای اخیر قلیزاده یکی از مسئولین بند ۸ کاردرمانی پس از ورود چند تن از فعالین آذربایجانی به این بند – اتاق سیاسی – ، این محدودیت را وضع نمود. بی اعتنایی زندانیان به این قانون خود ساخته، باعث شد مسئولین حفاظت حسن ارک فعال آذربایجانی را برای افزایش فشار و تهدید زندانیان سیاسی،  به حفاظت زندان احضار نمایند.

از دیگر نمونه های فشارهای مسئولین بند و اندرزگاه بر فعالین آذربایجانی را می توان به ممنوعیت مطالعه در خاموشی اشاره کرد. خاموشی مدت زمانی است که زندانیان در ساعات معینی از شب موظفند در تخت های خود قرار گیرند و حق رفت و آمد – بغیر از سرویس بهداشتی – و ایجاد سر وصدا را ندارند.  در آیین نامه زندانها در توضیح قوانین خاموشی اشاره ای به ممنوعیت مطالعه در ساعات خاموشی نشده است ؛ این محدودیت از طرف کارکنان بند (زندانیان غیر سیاسی حاضر در اتاق شماره یک بند ۸ کاردرمانی) به نامهای ج.ج و ع.ا که متهم به سرقت مسلحانه می باشند به همراهی قلیزاده مسئول بند و خورشیدی رئیس اندرزگاه وضع گردید. اعمال این محدودیت با مقاومت زندانیان همراه بود که در نتیجه آن مسعود حسین زاده فعال آذربایجانی از طرف ج.ج و ع.ا  و مسولین بند مورد ضرب و شتم قرار گرفت. ضرب و شتم مسعود حسین زاده با واکنش  و اعتراض زندانیان سیاسی روبرو گشت اما مسئولان حفاظت زندان در واکنش به اعتراض ایشان  در اقدامی غیر قانونی عزیز پورولی فعال آذربایجانی را به بند قرنطینه زندان منتقل نمودند.

زندان در زندان

به موازات شرایط  فوق ، زندانیان سیاسی و عقیده ای زندان تبریز بعلت وفور مواد مخدر در معرض خطر اعتیاد  قرار دارند. شرایط برای زندانیان جوان از این هم بدتر می باشد. وجود افراد با سوابق غیر اخلاقی و نزدیک نمودن هدفمند این افراد به زندانیان سیاسی، تحریک زندانیان سست عنصر توسط مسئولین زندان برای ایجاد مناقشه و نزاع با زندانیان سیاسی و صدها مورد نقض حریم انسانی زندانیان سیاسی را می توان از مواردی برشمرد که اصطلاح زندان در زندان را برای زندانیان سیاسی تداعی می کند. اقدامات غیرقانونی و کارشکنی های مستقیم و غیر مستقیم مسئولان زندان برای آزار هرچه بیشتر زندانیان سیاسی به موارد فوق ختم نمی گردد آنان با پرونده سازی و ایجاد ابهام در مورد پرونده ی زندانیان سیاسی و عقیدتی سعی در تخریب چهره ی و تنزیل منزلت اجتماعی فعالین آذربایجانی و دیگر زندانیان سیاسی می نمایند.از قربانیان این پرونده سازی ها و اقدامات غیر قانونی و غیر اخلاقی می توان به فردین مرادپور اشاره نمود .

کارکنان بند ۸ کاردرمانی با ادعای کذب مبنی بر توهین فردین مرادپور به ساحت شهید مهدی باکری قصد پرونده سازی برای این فعال آذربایجانی را می نمایند که به دنبال آن حسن زاده یکی از مسئولین رده بالای زندان اقدام به ضرت و شتم وی نموده و وی را به بند ۷ مخدره منتقل می نماید. این فعال آذربایجانی پس از ۱۴ روز اعتصاب غذا باره دیگر به بند کاردرمانی باز می گردد. لازم به ذکر است پس از چند ماه فردین مرادپور در شعبه یک دادگاه انقلاب تبریز از تمام موارد اتهامی تبرئه می شود.

وخامت وضعیت و شرایط زندان تبریز به خصوص زندانیان سیاسی این زندان به حدی اسفبار است که در این گزارش فقط به گوشه ای از آن اشاره شده است امید می رود تا با انعکاس تجربیات و مشاهدات زندانیان سیاسی آذربایجانی به مراجع حقوق بشری منطقه ای و بین المللی بتوانیم به این نقض “حریم انسانیت”  پایان داده و مانع از بروز فجایع انسانی در زندان مرکزی تبریز شویم .

استفاده از این خبر فقط با ذکر منبع ” اویان نیوز ” مجاز است.

درباره این مطلب نظر دهید