انتخاب زبان

مفاخر آذربایجان

آخرین اخبار

محمدامین رسول‌زاده 132 ساله شد

memmed emin

اویان نیوز: ۳۱ژانویه زادروز محمدامین رسول‌زاده بنیانگذار «اولین جمهوری دنیای اسلام» است.

به گزارش اویان نیوز، محمدامین رسول‌زاده روز ۳۱ ژانویه ۱۸۸۴ در نخجوان به دنیا آمد. پدرش حاجی ملا علی‌اکبر رسول‌زاده و مادرش زینیت زال نام داشت.

وی در دوران جوانی «سازمان جوانان مسلمان» را بنیان گذاشت که از جمله اهداف آن، چاپ و پخش بیانیه و تبلیغ در بین کارگران کارخانه ها بود و در این راستا نشریه‌ای بنام «همت» انتشار داد.

او در سال ۱۹۰۵ در جریان مبارزات انقلابی خود با استالین آشنا شد. آن موقع هر دو ۲۰ ساله بودند و رسول‌زاده به عنوان روزنامه‌نگار کار می‌کرد. استالین نیز در باکو بود و کارگران شرکت نفت را علیه سرمایه‌داری و تزار سازمان‌دهی می‌کرد. زمانی که مقامات رسمی روسیه تلاش کردند استالین را دستگیر و زندانی نمایند، رسول‌زاده او را در آپارتمان شخصی‌اش پنهان کرده و جانش را نجات داده بود.

رسول‌زاده در ۱۹۰۷ به ایران مهاجرت کرد و در کنار انقلابیون مشروطه به مبارزه پرداخت. وی روزنامه «ایران نو» را بنیان نهاد، این روزنامه پیشرو برای اولین بار روزنامه‌نگاری به سبک اروپایی را در ایران آغاز نمود و به دفاع از حقوق غیرمسلمانان و معرفی اندیشه‌های سوسیالیسم پرداخت.

رسول‌زاده در سال ۱۹۱۱ با فشار روسیه تزاری از ایران اخراج شد.

در آن سال ها در کشور کثیر المله روسیه، جنبش های ملی با افول قدرت دولت مرکزی جان دوباره گرفتند.

آذربایجان نیز از این قاعده مستثنی نبود و محمدامین رسول‌زاده که در سال ۱۹۱۳ به باکو بازگشته بود درکنار کار مطبوعاتی با حزب مساوات شروع به کار کرد.

سرانجام روز ۲۸ می ۱۹۱۸ آذربایجان اعلام استقلال کرد و رسول‌زاده اولین رئیس جمهور این جمهوری شد.

این جمهوری نوپا پس از نزدیک به دو سال با حمله ارتش سرخ شوروی سرنگون شد.

پس از آن رسول‌زاده بازداشت و به اعدام محکوم شد. با درخواست استالین حکم اعدام وی به تبعید تغییر کرد. استالین وی را به مسکو برد، در مسکو استالین پست های مختلفی را به او پیشنهاد کرد ولی وی هیچکدام از آنها را نپذیرفت.

رسول‌زاده به یاری برخی از اعضای حزب مساوات، به فنلاند و از آنجا در سال ۱۹۲۲ به ترکیه رفت. استالین از آتاتورک خواست تا طبق قرارداد استرداد مجرمین سیاسی، رسول‌زاده را به شوروی تحویل دهد. آتاتورک از رسول‌زاده خواست تا آرام شدن اوضاع، ترکیه را ترک کند. رسول‌زاده به لهستان رفت و در آنجا با ژوزف پیلسودسکی رهبر لهستان دیدار کرد. چندی بعد با دختر برادر یا خواهر پیلسودسکی ازدواج کرد.

وی مبارزه خود را در لهستان و آلمان ادامه داد و در سال ۱۹۴۷ به ترکیه بازگشت.

رسول‌زاده در سال ۱۹۴۹ «کانون فرهنگی آذربایجان» را بنیان نهاد.

رئیس جمهور اولین جمهوری دنیای اسلام در نهایت در ۶ مارس سال ۱۹۵۵ در سن ۷۱ سالگی درگذشت و در قبرستان عصری آنکارا دفن شد.

فریدون آدمیت در کتاب «ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران» درباره او چنین نوشته‌است: «او اندیشه‌گری است پرمایه، با ذهنی فرهیخته و فکری منظم و منطقی. از مردان استوار و بافضیلت بود.»

وی نویسنده بیش از ده کتاب است که از جمله این کتاب ها می توان به «عادات  رسوم فرهنگ آذربایجان»، «ادبیات معاصر آذربایجان»، «تاریخ معاصر آذربایجان» اشاره کرد.

درباره این مطلب نظر دهید