انتخاب زبان

آداب و رسوم

    Sorry. No data so far.

آخرین اخبار

مروری بر آئین های نوروزی در زنجان

TEKEMCI

اویان نیوز:

تکم خوانی

تکم یک عروسک چوبی سنتی است. واژه تکم در زبان ترکی به معنی بز نر قوی هیکل که همیشه در راس گله حرکت می کند و گله را به چراگاه و محلهای معین هدایت می کند .

روی این عروسک چوبین را با مخمل یا پارچه هایی به رنگ قرمز می پوشانند و روی این پارچه را نیز با پولک ، زنگوله ، سکه و نیز پارچه های الوان و حتی آئینه تزیین می کنند. تکم با قطعات پارچه ای رنگی آذین بندی شده مانند گلهای بهاری است که هر رنگ و گل این تکم معنای خاص خود را دارد. رنگ سرخ به معنی شادی و نشاط است .

بهار آمد بهار آمد خوش آمد / علی با ذوالفقار آمد خوش آمد/سیزین بو تازه بایرامی ز موبارک / آییز، ایلیز، هفته ز، گونوز موبارک

در ایام نه چندان دور مردم این دیار ؛ همه ساله با نزدیک شدن به عید نوروز، مردم به انتظار تکمچی می نشستند و انتظار داشتند که تکم چی، آنها را برای استقبال از بهار آماده سازد

اشعاری که تکم چی با حرکات موزون تکم می خواند عبارت بود از :

آق دوه نین گوزلری/یره گیرمز دیزلری/بو ایامین قیزلاری/کبین کسر اوزلری

جناب جبرئیل نامه گتیردی/گتیر جگین پیمبره یتیردی/مبارک قوللارین گویه گوتوردیسیزون بوتازه بایراموز مبارک/آییز ، ایلیز ، هفته ز ، گونوز مبارک

خانه تکانی قدم نخست مردمان این دیار برای استقبال از نوروز است

غبارروبی، گردگیری دیوارهای خانه، اسباب‌ها و زدودن سیاهی از روی آن‌ها و دور ریختن وسایل کهنه و نو کردن آن‌ها در سال جدید همه از آیین های کهن مردمان استان زنجان است که هیچ سالی به فراموشی سپرده نمی‌شود و از گذشته تا کنون هنوز هم این رسم بین مردم معمول است.

چقدر خانه تکانی زیباتر می‌شود، وقتی دلهایمان را هم خانه تکانی کرده و کینه و نفرت و بدی را از آن‌ها بزداییم و برای سال جدید هیچ باری از بدی به همراه نداشته باشیم و سبکبال به استقبال سالی نو برویم.

 قاشق زنی

قاشق نمادابزار کشاورزی و کاسه خالی نمادی از سال پیشرو است که باید از حرکت و برکت پر شود، قاشق زن به محض رسیدن بر در اقوام برای شناخته نشدن، چادر یا پارچه ای روی سرش می کشد بعد در گوشه ای نشسته و قاشق را به کاسه می کوبد، صاحب خانه با شنیدن صدای آواز قاشق زن باید بلافاصله در را باز می کند و ریش سفید و بزرگ خانواده با شنیدن صدای قاشق زن هرانچه را که در دست دارد به همراه هدیه ای در کاسه قاشق زن می اندازد و اگر چیزی در دست نداشته باشد باید هدیه ای انتخاب و به قاشق زن بدهد.

شال انداختن ” شال سالاماق”

طبق این رسم زیبا و قدیمی در ایام نوروز معمولا جوانترها(کودکان و نوجوانان) شالی به کمر بسته به پشت بام خانه ها می رفتند و با نگاه داشتن یک سر شال آن را از دریچه بام یا “روشنایی ” که در اصطلاح زبان ترکی به آن “باجا” یا “پاجا” می گفتند به درون خانه می فرستاند و صاحبخانه هم هدیه ای به عنوان عیدی شامل جوراب و یا چیزهای دیگر به آن می بست.

چهارشنبه سوری

در ایام نه چندان دور در چهارشنبه اول اسفند، مردم بالای پشت بام می رفتند و جلوی ناودان‌ها، عدس، گندم یا نخود که آنرا نمادی از برکت می‌دانستند، می‌ریختند و اعتقاد داشتند که خاتون چهارشنبه اینها را جمع کرده و غذای یکساله‌اش را از آن تأمین می کند. در چهارشنبه دوم، موی دم، یال و گردن حیوانات و احشام را کوتاه می کردند و بر این اعتقاد بودند که احشام و حیوانات نیز باید از آمدن عید باخبر شوند. در چهارشنبه سوم، به باغ می رفتند و در پای درختان رقص و پایکوبی کرده و به شاخه های درختان سنگ می بستند تا پربار بودن را به درخت تحمیل کنند. در چهارشنبه چهارم نیز از صحرا، گون می آوردند و ۳ یا ۵ یا ۷ بوته از آنرا در بالای پشت بام آتش می زدند و از روی آن می پریدند و از آن پاکی و صداقت می گرفتند، سپس این آتش را با ۳ یا ۵ یا ۷ ظرف آب خاموش می کردند .

قیزلار دئییر: آتیل باتیل چرشنبه/آینه تکین بختیم آچیل چرشنبه

‘قویونون اوچی گلدی ؛ چرشنبه گولدی گلدی /دولاندی کوچی گلدی ؛ چرشنبه گونی گلدی’

یکی از مهم ترین و در عین حال رنگارنگ ترین آئین مردم استان زنجان ،مربوط به آئین ها و آداب «چهارشنبه سوری»و «عید نوروز» است .

آتش افروختن درمنزل خانواده داغدار، فالگوش، کوزه شکستن، قاشق زنی بخشی از مراسم چهارشنبه در زنجان است .

مراسم کوزه شکنی

در ایام قدیم مردم پس از آتش افروزی مقداری زغال به نشانه سیاه بختی، کمی نمک به علامت شور چشمی، و یک سکه چند تومانی به نشانه تنگدستی در کوزه ای سفالین می ریختند و هر یک از افراد خانواده یک بار کوزه را دور سر خود می چرخاند و آخرین نفر ، کوزه را بر سر بام خانه می برد و آن را به کوچه پرتاب می کرد و می گفت: «درد و بلای خانه را ریختم توی کوچه» و باور داشتند که با دور افکندن کوزه، تیره بختی، شور بختی و تنگدستی را از خانه و خانواده دور می شود .

براساس گفته های برخی کارشناسان این مراسم اکنون نیز در برخی روستاهای دور افتاده استان زنجان برگزار می شود .

خبرگزاری مهر

درباره این مطلب نظر دهید