انتخاب زبان

آخرین اخبار

مساجد تاریخی اورمیه زیر غبار فراموشی

36095088567153535103

اویان نیوز: بخش بزرگی از هویت تاریخی، فرهنگی و مذهبی هر شهر را مساجد تاریخی آن شکل می دهد. در اورمیه هم به طبع از این مهم مساجد قدیمی و زیبای بسیاری وجود دارد که نشانگر تاریخ، هویت و عمق اعتقادات مردم آن می باشد.

در محدوده قدیمی شهر هیچ محله ای را نمی توان یافت که یک یا چند مسجد قدیمی در آن وجود نداشته باشد. در واقع مسجد بخشی از هویت و نشانی آن محل بوده و کوچه پس کوچه های هر محله ای با محوریت مساجد آن محلات شکل می گرفت.

به عنوان مثال «محله بزرگ یوردشاهی» به محوریت مساجد حاجی خان، یوردشاه، سردار و شیرلی مچید

در مقیاس کوچکتر «گؤل اوستو» به مرکزیت مسجد لطفعلی خان

«محله خزران» به دور مساجد قره آغاج، داش مچید و مسجد جوادیه

«محله عسگرخان ـ هندوی» به مرکزیت مساجد جنرال، مناره، خطیب، امام جمعه مچیدی و میرزا حسین آقا

«محله یئددی دَییرمان» به محوریت مساجد میر یحیی، قره آغاج یئددی دَییرمان، چوبانلار مچیدی و … شکل می گیرد.

32461730502729674380

جدای از این محلات، مسجد جامع بازار، مسجد علی شهید، مسجد وکیل باشی، مسجد جعفرآباد پشت ارک دولتی، مسجد بازارباش «اعظم فعلی» مسجد دروازه بازارباش، مسجد چاووشان در دروازه بازارباش، مسجد حاج عبدالصمد جارچی باشی، مسجد مهدی القدم و حاج ابوطالب محله نوکئچر، مساجد حاج عبداللـه و حاج عباس و سونلولر مچیدی تنها مسجد قدیمی تورکان سنی مذهب در شهر از دیگر نمونه های بارزی است که می توان به آنها در شکل دهی و ساختار محلات قدیمی اشاره کرد.

اما متاسفانه در طی سالهای اخیر، میراث فرهنگی، مسکن و شهرسازی و شهرداری اورمیه بصورت متحد و با نادیده گرفتن این آثار ارزشمند و معنوی تنها به بهانه نوسازی بافت های فرسوده شهر تیشه بر ریشه بناهای تاریخی شهر اورمیه می زنند که مساجد قدیمی نیز از این امر مثتثنی نیست و نمونه بارز آن هم تخریب «مسجد لطفعلی خان» و نابودی محراب زیبای مسجد بود که در نوع خود کم نظیر به حساب می آمد.

و یا گود انداختن  ۵/۱ متری «مسجد جامع» در پی مسطح سازی میدان امام و خاک ریزی بدون برنامه که سطح تراز میدان را بالاتر از مسجد که نماد میدان بود قرار داد.

علاوه بیر این موارد ذکر شده به یغما بردن کاشی های هفت رنگ و منقش «مسجد مناره و مدرسه هدایت» به بهانه مرمت این بناهای قدیمی از دیگر موارد تاسف برانگیزی است که می توان به آن اشاره کرد.

در حال حاضر نیز وضعیت نامناسب و نگران کننده «مسجد سردار» خود مصداق کامل بی مهری میراث فرهنگی اورمیه به مساجد تاریخی می باشد. آجرهای لعاب دار و کاشی های هفت رنگ مسجد سردار یک به یک از جا کنده می شود و شاید در آینده نزدیک به مانند کاشی های مسجد مناره زینت بخش بناهای تاریخی نصف جهان خواهند شد!

کتیبه سردر مسجد سردار و ضلع شمالی مسجد با کاشیکاریهای زیبایش را می توان با اندک هزینه ای ترمیم کرد و مانع نابودی اش شد، البته اگر مساجد جزو اولویت های میراث فرهنگی آذربایجان غربی باشد.

71354945187067293514

سیاست های دوگانه میراث فرهنگی آذربایجان غربی در طی سالیان اخیر خود گویای همه چیز است.

مرمت و بازسازی دهها کلیسا در شهرها و روستاهای آذربایجان غربی که بیشتر آنها در طی یک دوره تاریخی توسط میسیونرهای مذهبی به جهت ترویج مذاهب مختلف مسیحیت احداث شده اند از اهم فعالیت های میراث فرهنگی در سالیان اخیر به حساب می آید.

در خود شهرستان اورمیه نیز کلیساهای سوپورقان، موش آباد، گول پرچین، گردآباد، ناخجیوان تپه، اردوشاهی و ریحان آباد در یکی دو سال اخیر توسط میراث فرهنگی مرمت و بازسازی شده است.

هر چند که اصل این مرمت ها و بازسازی ها فارغ از پیشینه و ارزش معماری این بناها و حوادث ناخوشایندی که در تاریخ نه چندان دور اورمیه رخ داده کار خوب و ارزشمندی است.

رفتار دو گانه میراث جایی نمود پیدا می کند که در مقابل مرمت کلیساها در روستاهای اورمیه، مساجد قدیمی در همین روستاها نظیر مسجد قدیمی خانشان با محراب کم نظیرش و یا مسجد روستای ککه لَر در بخش نازلوی اورمیه مورد بی مهری میراث فرهنگی واقع می شود.

73236323053639487766

مطمئنا در صورت ادامه این بی مهری ها و رفتار سلیقه ای میراث فرهنگی آذربایجان غربی در آینده نه چندان دور به مانند «قانلی مچید» روستای داغ عسگرآباد که بخشی از تاریخ اورمیه بود، تنها نامی از مساجد تاریخی روستاهای اورمیه باقی خواهد ماند.

لزوم توجه به مساجد تاریخی چه در شهر و چه در روستاها که نشانگر هویت مردمان اورمیه می باشد نکته مهمی است که مسئولان میراث فرهنگی و همچنین دیگر سازمان ها و ارگانها، سازمان اوقاف، شهرداری ها و اداره مسکن و شهرسازی بایستی بدان توجه جدی داشته باشند که امیدواریم این گونه نیز باشد.

 —————-

محمدعلی ارجمندی – نشریه نوید آذربایجان – شماره ۵۱۸ – دوشنبه ۴شهریور۹۲

 

درباره این مطلب نظر دهید