ژئوتوریسم در استان زنجان - پایگاه خبری - تحلیلی اویان نیوز - پایگاه خبری – تحلیلی اویان نیوز ژئوتوریسم در استان زنجان - پایگاه خبری - تحلیلی اویان نیوز

انتخاب زبان

آخرین اخبار

ژئوتوریسم در استان زنجان

اویان نیوز:از عملکرد کره زمین حدود ۶/۴ میلیارد سال می گذرد. طی این مدت به دلیل عملکرد فرایندهای درونی و بیرونی، ساختار و سطح کره زمین تغییر یافته، سازندهای زمین شناسی و اشکال زمین ریخت شناسی متنوعی شکل گرفته اند (۱). با توجه به این اصل که زمین مجدداً پدید نخواهد آمد و زمان سپری شده تکرار نخواهد شد (۲) طی دهه های اخیر توجه به جنبه های کاربردی علوم زمین در زمینه های گردشگری، منجر به پیدایش اصطلاحاتی مانند: میراث زمین شناسی، ژئو سایت، ژئوپارک و ژئوتوریسم شده است. ژئوتوریسم که در زبان فارسی گردشگری زمین شناسی ترجمه شده است (۳)، اصطلاحی به نسبت جدید و بخشی از فعالیت های کلی گردشگری طبیعی (اکوتوریسم) است که هنوز به فرهنگ های اصطلاحات راه نیافته است (۴). بر اساس تعریف جغرافیای بین المللی و انجمن سیر و سیاحت امریکا، اگر به منظور دیدن یک منظره خاص، حیات وحش، آگاهی از فرهنگ محلی خاص، کوهنوردی از یک کوه مشخص، قایقرانی در یک رودخانه و یا… به محلی مسافرت کنید، شما یک گردشگر زمین شناسی (ژئوتوریست) هستید (۵).
نمکی معدن چهرآباد
(تصویر: مرد نمکای معدن چهرآباد)
استان زنجان با مساحت ۲۲٫۱۶۴ کیلومتر مربع در شمال غربی ایران بین ۳۳ درجه و ۳۵ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی، و ۴۷ درجه و ۱۰ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۲۶ دقیقه طول شرقی قرار دارد (۶). این استان از نظر زمین شناسی، بخشی از ایران مرکزی و بر اساس تقسیم بندی ریخت شناسی بخشی واحد از شمال غربی است که توسط دره رود قزل اوزن از واحدهای دیگر جدا می شود (۷). کوه های طارم با ترکیبی از سازندهای آتشفشانی و آذرین، مانند سازند سبز کرج و توده های نفوذی گرانیتی بوده و کوه های چله خانه و قاجار به ترتیب با ۲۷۲۴ و ۲۵۰۰ متر، بلندترین قله های این رشته کوه هستند. کوه سلطانیه و قله سیاه کوه نیز به ترتیب ۲۷۲۰ و ۲۷۰۰ متر ارتفاع دارند. کوه بلقیس با ارتفاع ۳۳۳۲ متر در شمال غربی استان زنجان در مجاور منطقه باستانی تخت سلیمان تکاب قرار دارد که بلندترین نقطه استان بوده و کمترین ارتفاع استان حدود ۲۵۰ متر در منطقه طارم در کنار دریاچه سد سفید رود قرار دارد. به جز این کوهها و قله ها، برخی از جاذبه های ژئوتوریستی این استان عبارتند از:

غار کتله خور: به طول تقریبی ۱۲ کیلومتر، طولانی ترین غار ایران است (۸) که در حدود ۱۶۰ کیلومتری جنوب غربی زنجان قرار دارد. این غار در سال ۱۳۰۰ توسط اهالی منطقه زرین آباد کشف شد. ارتفاع بلندترین نقطه آن ۲۰۰۴ متر است. دیوارهای صاف، کف ناهموار و سقف بلند دهلیز بزرگ غار حکایت از تاریخی کهن دارد (۹). صد متر ابتدای غار محل زندگی انسان های اولیه بوده و اسکلت ۸۰ انسان در این قسمت پیدا شده است (۱۰). تعداد بازدیدکنندگان این غار در سال ۱۳۸۷، رقم ۸۷۶۴۲ نفر بوده که بیشترین تراکم بازدیدکنندگان در ایام نوروز بوده است.
غار کتله خور
غار کتله خور
معدن نمک چهرآباد: در ۷۵ کیلومتری غربی زنجان و یک کیلومتری جنوب روستای حمزه لو قرار دارد. این

معدن از حدود نیمه دوم هزاره قبل از میلاد تاکنون به صورت ناپیوسته به عنوان معدن نمک مورد استفاده قرار گرفته است. کشف ۶ مرد نمکی (مرد نمکی شماره یک در سال ۱۳۷۲و مردان نمکی شماره ۲،۳،۴،۵ در سال ۱۳۸۳) حاکی از قدمت معدن کاری در این قسمت از ایران است (۱۲). مرد نمکی شماره ۶ نیز در سال ۱۳۸۶ کشف شد. بررسی های بیشتر در این معدن و حفظ آن به عنوان یکی از معادن قدیمی ایران علاوه بر اینکه از لحاظ میراث زمین حائز اهمیت است، گنجینه با ارزشی از وسایل مورد استفاده در معدن کاری نیز در اختیار قرار می دهد. این جایگاه نه تنها برای مردم ایران، بلکه برای بسیاری از مردم استان نیز ناشناخته باقی مانده است. مرد نمکی شماره یک در موزه ایران باستان و مردان دیگر در موزه رختشویخانه و عمارت ذوالفقاری نگهداری می شوند.

دودکش جن: در بین متخصصان علوم زمین به ویژه زمین ریخت شناس ها (ژئو مورفولوژیست ها) عوارض ستونی شکل بدون توجه به سنگ شناسی آنها هودو، دودکش جن و انگشت خدا نامیده شده اند (۱۳). دودکش جن را می توان یکی از بارزترین عوارض زمین ریخت شناسی استان ذکر کرد. این دودکش ها در زبان محلی «جین قایاسی» نامیده می شوند؛ به ویژه در منطقه «ماه نشان»، مردم محلی به آن آدم سنگی می گویند. در «ابر» نیز نمونه هایی وجود دارد. در حدود پنج کیلومتری جنوب روستای «ماد آباد» ماه نشان یکی از بزرگ ترین عوارض از این دست است که ارتفاع آن از سطح آبهای آزاد ۱۷۸۰ متر و قطر آن در بخش استوانه ای حدود ۳٫۵ متر، و در بخش تاج ۷_۶ متر است و به نوعی این عارضه می تواند مهم ترین جاذبه گردشگری ماه نشان به حساب آید.
images (6)
دودکش جن

منابع:

۱٫Drandaki and Galanakis,2001-workshop geological heritage conservation in south-estern European countries,1st edition 2001,pro geo,UNESCO,IUG4s.

2.Torfason,H.2005-geological heritage and afforestation,conference effect of afforestation on ecosystems,landscape and rural development,abstract,

3.نبوی ،م ،ح ۱۳۷۸_گردشگری زمین شناسی،هجدهمین گردهمایی علوم زمین ۲۵-۲۷ بهمن ۱۳۷۸ سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی

۴٫Joyce,e.B.2006 GEOLOGICAL HERITAGE OF AUSTRALIA

5.Buckley ,R 2003_ENVIRONMENTALINPUTS and outputs in wcotourism

6. سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ۷۶-۱۳۷۵ نقشه های توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰_۱:۱۰۰۰۰

۷٫علایی طالقانی ،م، ۱۳۸۲ ژئومورفولوژی ایران ،انتشارات قومس چاپ دوم ص۳۴

۸٫خبرگزاری میراث فرهنگی ۲۴/۱۲/۱۳۸۴

۹٫ارشدی،س، ۱۳۷۴ مقدمه ای بر غار کتله خور مجله پژوهشی علوم زمین شماره ۱۱ صص۳۳_۳۲ انتشارات سازمان زمین شناسسی کشور

۱۰٫www.climbing.ir

11.سازمان همیاری شهرداری های زنجان،۱۳۷۸،گزارش سازمان همیاری

۱۲٫عالی،ا، ۱۳۸۴ مردان نمکی _پژوهشکده باستان شناسی خرداد۱۳۸۴ (مقاله مردان نمکی)

۱۳٫سبزه ای،م، ۱۳۶۹_واژه زمین شناسی و علو وابسته ،انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه شهید باهنر اسفند ۱۳۶۹ چاپ سوم.

anthropology.ir – امید باقری

درباره این مطلب نظر دهید