دیل سئچین

آذربایجان‌دا سعید نورسی دارتیشماسی

اویان نیوز:  بیر نئچه گون اول «قافقازینفو»دا ائلشاد میرینین «سعید نورسی کیم‌دیر؟» آدلی یازی‌سی درج ائدیلیب. بو یازییا موختلیف سوییه‌لرده رئاک‌سییالار اولوب و فیکیر موختلیف‌لیگی مؤوجوددور. بونونلا باغلی رئداک‌سییامیزلا باغلی علاقه ساخلایان اوخوجولاردان بیری – محمد ایسایئو سؤزوگئ‌دن یازی‌دا بیر سیرا تحریفلرین اولدوغونو بیلدیریب و جاواب یازی‌سی ایله چیخیهش ائتمک ایستدیینی دئییب. اونون یازی‌سینی تدیم ائدیریک:

بدیوززامان سعید نورسی و ریسالئی نور اثرلری

هز. پیغمبریمیز (آ.س.م.) هدیسلرین‌ده، هر عصرده دینی، قورانی اؤز عصرلرین‌ده‌کی اینسانلارین آنلاییشینا اویغون بیر شکیل‌ده ایضاح و اثبات ائد‌ن بیر موجددید (دین عالیمی) گله‌جک و باشقا بیر هدیس‌ده «عالیملر پیغمبرلرین (آ.س.م.) واریسلری‌دیر. پیغمبرلر اؤزلرین‌دن سونراکی میراسلاری نه دینار اولار نه ده کی، دیرهه‌م. اونلارین میراسی علم اولار. او علم‌دن نسیبینی آلان اینسان بؤیوک خئیر و برکت اوزره اولار»۱ بویورموشلاردیر. سعید نورسی هزرتلری ده اؤز حیاتی، علمی، اخلاقی و نشر ائتدیردیی اثرلری ایله هز. پیغمبریمیزین (آ.س.م.) حدی‌سینه داخیل اولان عالیملردن‌دیر. سعید نورسینین یازدیغی کیتابلار قوران حقیقتلرینی موسبت علم آنلاییشینا اویغون بیر طرزده ایضاح و اثبات ائدیر. ۲۰-جی عصرین قوران فلسفه‌سی اولان بو اثرلر، بیر طرف‌دن تئکنیکا، فنن و صنعت اولاراق ماددیاتی، دیگر طرف‌دن ایمان و اخلاق اولاراق منویاتی اؤزون‌ده جمع ائد‌رک ایسلام مدنیتینین ساده‌جه ماددیاتا دایانان سایر مدنیتلری گئری‌ده قویاجاغینی دا اثبات و اعلان ائتمک‌ده‌دیر. ریسالئ-i نور کوللیاتی قوران آیتلرینین نورلو بیر تفسیری‌دیر. باش‌دان-باشا ایمان و تؤوهید حقیقتلرینی اثبات ائدیر. هر صینیف خالقین آنلاییشینا گؤره هازیرلانمیش، ان آوام‌دان ان اوستون طبقه‌یه قدر هر کسه خیتاب ائدیب، ان اینادچی فیلوسوفلاری تسلیمه مجبور ائدیر. ایمانا، قورانا، ایسلاما گلن بوتون شوبهه‌لری یوخ ائدیر. عصریمیزین احتیاجینا تام جاواب وئریر. آغلی و قلبی دویوزدورور. آغلا گلن و گلمه‌یه‌ن بوتون ایمانی مسئله‌لری ان قطعی دلیللرله، منتیقله، علمله اثبات ائدیر. قورانی کریمین ۲۰-جی عصرده‌کی معنوی تفسیری‌دیر. بو اثرلر قورانی کریمین آیتلری ایله قایت قوت‌لی دلیل و هوججتلرله عقل، فیکیر و منتیقله یالنیز گؤزونون گؤره بیلدیی یئره اینانان ماتئریالیستلره بئله اللهین وارلیغینی، یئر و گؤیون طبقه‌لرینی، ملکلری، روح به‌سینی، اؤلدوک‌دن سونرا دیریلمه‌نین، آخیرتین اولاجاغینی، جننت و جهنمین وارلیغینی، اؤلومون اصل ماهیتینی، اب‌دی سادت و ذلتین وارلیغینی و س. بوتون ایمانی مسئله‌لری اثبات ائدیر. (آ.س.م.)

بدیوززامان ساده‌جه ۳ آیلیق بیر تحصیل ایله و هئچ بیر کیتاب‌دان ایستیفاده ائتمه‌دن دونیانین دؤرد بیر یانین‌دا میلیونلارین اوخودوغو بیر قوران تفسیرینی نئجه یازیب؟

بدیوززامان هزرتلری اصله‌ن پیغمبریمیزین نسلین‌دن اولوب، شرقی آنادولودا سوفی میرزه‌نین عائله‌سین‌ده دونیایا گلمیش‌دیر. سئیییدلیگی سندلرله ثابت‌دیر. ماراق‌لانانلار risalehaber.com اینتئرنئت سایتینا باخا بیلرلر.

بدیوززامان هزرتلری اوشاقلیغین‌دان اعتباراً هان‌سی کیتابی علینه آلسا چوخ قیسا زامان‌دا کیتابین موهتویاتینی منیمسیرمیش. «تاریهچئ-i هایات» و «سون شاهیتلئر» کیتابلارین‌دا دا قئید اولوندوغو کیمی، بدیوززامان هزرتلری بیر زامان عالمی-معنادا محمد مصطفی (س.آ.و.) افندیمیزی گؤرموش‌دور. پیغمبریمیز (س.آ.و.) اونا بویورموش‌دور: «اوممتیم‌دن سوال ائتمه‌مک شرطی ایله سنه علم وئریله‌جک». نظرینیزه چات‌دی‌راق کی، بیر چوخ موچتهیدلرده ده بو جور حاللار گؤرونموش‌دور. بو علمه ده «ایلم-i لدون» یعنی تحصیل آلمادان الده ائدیله‌ن، بیر نؤو سماوی و ایلهامی علم دئییلیر. بدیوززامان تخل‌لوسو ده محض بو جور قئیری-عادی علمینه گؤره سعید نورسی هزرتلرینه معاصرلری طرفین‌دن وئریلمیش‌دیر.

مثلاً، قارداشی موللا عبدالله ایله معین بیر مدت آیری‌لیق‌دان سونرا گؤروشدوک‌ده موللا عبدالله بیر کیتابی بیتیردیینی، موللا سعید ایسه سک‌سه‌ن کیتاب بیتیردیینی دئییر. بونا اینانا بیلمه‌یه‌ن قارداشی موللا سعیدی ایمتاهان ائدر، بوتون کیتابلاری بیلدیینی گؤرونجه ایسه موللا سعیددن درس آلماغا باشلار. موللا سعید داها سونرا سییرته، موللا فئتهوللاه ائفئندینین مدره‌سه‌سینه گلیر، موللا فئتهوللاه هان‌سی کیتابی سوروشورسا « بیتیردیم » دئیه جاواب آلینجا موللا سعیدی ایمتاهان ائدر و هان‌سی سوالی وئررسه آنین‌دا جاوابی وئریلیر. یانین‌دا قالدیغی ایکی هفته عرضین‌ده مشهور «جمول-جوامی» کیتابینی ازبرلییر. بونو اؤیره‌نه‌ن موللا فئتهوللاه اف‌ن‌دی بو مشهور کلامی دئییر: «زکا ایله حافیظه‌نین ایفرات درجه‌ده بیر کیم‌سه‌ده بیر آرایا گلمه‌سی چوخ نادیردیر». و بو کیتابین اوزرینه «جمول جوامی کیتابینین بوتونونو بیر هفته‌ده ازبرلمیش‌دیر» جمله‌سینی یازیر. بو حادثه سییرت‌ده یاییلیر. و بئله‌لیکله سییرت اول‌ماسی موللا سعیددن درس آلماغا باشلاییر.

۱۹۰۷-جی ایلده ایستانبولا گلیر، ایستانبولا گلدیین‌ده اوتاغینین قاپی‌سینا «هر سوالا جاواب وار، اما سوال سوروشولماز» یازار. بونو ائشی‌دن ایستانبول اول‌ماسی آخین-آخین یانینا گلیرلر. علمی بحثلر اولور. نه سوروش‌سالار هامی‌سینی جاوابلاییر. گنج یاش‌دا موللا سعیدین علمینه، حافیظه‌سینه هئیران اولان ایستانبول عالیم و هوجالاری ایستانبولا گلن مصرین جامیول-ازهر اونیوئرسیتئتینین رهبرلرین‌دن مشهور شئیخ باهید اف‌ن‌دی‌دن گنج سعیدین سوسدورولماسینی خاهیش ائدیرلر. شئیخ باهید اف‌ن‌دی موللا سعیددن اول‌مالارین حضورون‌دا سوروشور: آوروپا و عثمانلی حاقین‌دا فیکرینیز ندیر؟ آلدیغی جاواب‌دان تأثیرلنه‌ن شئیخ باهید اف‌ن‌دی «بو گنجله مونازارا ائدیلمز، من ده بو فیکیرده‌یه‌م، اما بو جور بلیغ ایفاده ائتمک یالنیز بدیوززامانا خاص‌دیر» دئمیش‌دیر. ۱۹۱۱-جی ایلده شاما گلیر. شام اول‌ماسینین ایسرارییلا اموییه مسجیدین‌ده ایچین‌ده یوز عالیم اولان اون مینه یاخین بیر جامااتا خوتبه اوخویور. بو خوتبه‌سین‌ده ایسلام دونیاسینین آلتی ادد ان موهیم خسته‌لیکلرینی و بونلارین «ساغالدیلماسی» یوللارینی سؤیلمیش‌دیر کی، بو گون اوچون ده یوز ایل اؤنجه سؤیلنمیش او خوتبه اؤز آکتوال‌لیغینی ساخلاماق‌دادیر. سونرادان بو خوتبه «هوتبئ-i شامییه» اولاراق کیتاب حالینا سالینمیش‌دیر.

بئدیوززامان سعید نورسی هزرتلرینین حیاتی، خیدمتلری، تفککور دونیاسینین تام احاطه ائتمک؛ البته کی، بو کیچیک زمینین دارلیغی بونا مانعه تشکیل ائدیر. بونون اوچون جیلدلرله کیتاب یازماق لازیم‌دیر. گونوموزه قدر اونون شخصیتی و حیات یولو حاقین‌دا یازیلان یوزلرجه کیتابلار بو سؤزوموزو تصدیق ائدر ماهیت‌ده‌دیر. بونون اوچون ده بیر داها عصرین موجددینین اؤزون‌دن سونرا گله‌جک نسیللره میراس قویوب گئتدیی ۶۰۰۰ صحیفه‌لیک ریسالئی نور کوللیاتینی اوخوماغی مصلحت گؤروروک. بو اثرلری اوخودوقجا اونو داها یاخین‌دان تانییاجاق و داها چوخ سئوجکسینیز. قورانا، هوجوم ائدیله‌ن بئله بیر ماتئریالیست عصرده، قورانی ایمان حقیقتلرینی منتیقی مئتودلارلا گؤزل بیر شکیل‌ده ایضاح و اثبات ائد‌ن، قورانین بیر معنادا وکیللیینی ائد‌ن بیر ذاتین بو ماهیت‌ده‌کی اثرلرینه، یئتیشمک‌ده اولان گنج نسیل، جمعیتیمیز، میللتیمیز نه قدر مؤهتاج‌دیر قیاس ائدیل‌سین. سون‌دا مؤلف-i مؤهتره‌مین اؤز سؤزلری ایله بیتیرمک ایستیردیک:

«ریسالئ-i نورون هر بیر کیتابی بیر سعیددیر. سیز هان‌سی کیتابی اوخوسانیز منیمله اوزبوز گؤروشمک‌دن اون دفعه چوخ هم فایدالانار، هم ده حقیقی بیر سرعت‌ده منیمله گؤروشموش اولارسینیز».

بی بی سی

یوروم یازین

Back to Top