دانیشیق دیلی و یازی دیلی نین آراسینداکی ایلیشکی

اویان نیوز: دیلین تعریفینده ، دیل اینسانلارین آراسیندا آنلادما،آنلاشما،فیکیرله رین ودویغولارین آنلادماسی و گؤروش الیش وئریش له رینین اراجیسیدیر.
کولتور اؤتورمه سینده ،اؤزللیک له معنوی کولتور، کئچمیش نسیل لردن ایندی کی نسیله و گله جک نسیل لره و بیر میلله تدن باشقا میلله تله ره،دیل سوروملودور،اوناگورا کسینلیک له دئمک اولارکی کولتورون و میلله تله رین ایلیشکی سینین گلیشه بیل مه سی دیلدن باشقا بیر یول دان ا اولا بیلمز.
دیل سوسیال یاشامین سمبول لاریندان بیری اولاراق،توپلومون ائوریمی سیراسیندا و باشقا فئنومنلر و سوسیال قوروملارلا باغلانتی سیندا اؤز آرتیمینا و ائوریمینه داوام ائدیر.
سوسیال توپلولوقلارین چئشیتلی یؤنلریندکی دیشیک لیکری وگلیشمه له ری،ماددی و معنوی کولتورده باش وئرن کیچیک و بؤیوک ایلرله مه لر،ایلک دانیشیق دیلینده و سونرا یاواش یاواش یازی دیلینه یانسی ییر و زنگین لیگینه سبب اولور،باشقا سؤزله دیل بیر جانلی یارادیق کیمی توپلومدا دوغولار و اؤز حایاتینا داوام ائدر،آرتما آشاماسیندا دانیشیق دیلی اولور و یئترینجه گلیشدیکدن سونرا یازماق آشاماسینا آیاق باسار،او زامان بو ایکی (دانیشیق دیلی و یازی دیلی )بیر بیریله باغلانتی لی اولاراق سوسیال یاشامین باشقا یؤنلری و کولتور گلیشمه له ریله باغلی یاییلیر ،ائوریمه چاتیر و داها زنگینله شیر.
دونیانین وار اولوشوندان بو یانا میلله تله رین اؤز آراسیندا ، چئشیتلی ائکونومیک ،سوسیال و تاریخی اولای لاردان سونرا چیزگی(خط) یارادیلیب و تاریخین ایلرلمه سیله یازی یا ادبی دیل یارادیلیب.
یازی دیلینین یارادیلماسیندان اؤنجه،دیلداش لارین کوتله لری،بؤیوک بیتیشیک تورپاق لاردا یایقین لاشمالارینین ائتکی سیله، کولتور و ائکونومیک باغلارین آزالماسینا یا کسیلمه سینه سبب اولوب و نئچه ایللر بویوندا بیر دیلین لهجه له ری و دئیش لری یارانیب،بو لهجه له رین آراسیندا حیس الونان فرق لر اولسادا ،قیرامئر قورولوش لارینین کؤکله ری بیردیر.
میللی کولتور مرکز له رینین قورولدوغوندان سونرا ، تاریخ سورجینده دانیشیق دیلینین بیر یا ایکی لهجه سی دیلداش میلله تین یازی یا ادبی دیلی سئچیلیب و قارار وئریلیب.
بئله لیکله دانیشیق دیلی، ادبی دیلینین آلت یاپیسی و ملزمه له ری ساییلیر.
دیل باشقا سوسیال فئنومنلر کیمی او دیلده دانیشان توپلومون ایلر له مه سیله ،گلیشمه ده و دیشیلمه ده دیر،هر میلله تین بیلیم ،تئکنیک و ائکونومیک گلیشمه له ریله باغلی حرکت ائدیر ،ساده مادده لر و سؤزجوک بیرله شدیرمه لری باخیمیندان زنگین ، فونئتیک گوزل و قیراماتیک قورال لاری آغیرلیق لی و توخوناقلی اولور، بو دیشمه لر یازی دیلینده ده اولماسی گره کیر.
آزربایجان تورکجه سی ده اؤز ائوریمی نین آخینیندا بو آشامالاردان کئچیبدیر ،اگر دانیشیق دیلینده اولان دیشیک لیک لر یازی دیلینه یانسیماسا ،زامانلا آرالارینداکی فرق او قدر آرتارکی ، یازی دیلی میلله ته آنلاشیلماز اولار و سونوندا بو ایش، دانیشیق و یازی دیلینین بیربیریندن قوپماسینا سبب اولار!!
بو مسه له کئچن یوز ایلده داها چوخ باش وئریردی ، باش وئرن بؤیوک سوسیال اولای لاردا یازی دیللری آرادان گئدیردی و دانیشیق دیلی اونون یئرینی آلیردی.
آزربایجان تورکجه سی نین چاغداش ادبی دیلی

بهزاد حمیدنیا

یوروم یازین

Back to Top