دیل سئچین

"زوراکیلیغین نورماللاشدیریلما سوره‌جی"

qadina shiddet1

اویان‌نیوز:

۲۵ نویابر، قادین‌لارا قارشی زورا‌کیلیقلا موباریزه گونونه یاخینلاشیریق. بو موباریزه‌یه قوشولماق آماجی‌یلا اوْیان‌نیوزون اوخوجولارینا بو قونودا سیرا یازی‌لاری تقدیم ائده‌جه‌ییک. بونون اوچون تورکان اورمولونون سئچیب حاضیرلادیغی “زوراکیلیغین نورماللاشدیریلما سوره‌جی” آدلی کیتابی، بؤلوم‌لر اولا‌راق آذربایجان تورکجه‌سینده لاتین و عرب الیفبالاریندا سایتدا یاییملایاجاغیق.

اوریجینال آدی “The Process Of  Normalising Violence” اولان کیتابین یازاری ائوا لوندقرئن-دیر. کیتاب، تورکییه تورکجه‌سینده، رنگ‌آهنگ صنعت‌ائوی/ گؤک‌کوشاغی یایین‌لاری طرفیندن تورکییه‌ده یایینلانمیش‌دیر. تورکییه تورکجه‌سینه چئویرن بئرنا ائکال و آذربایجان تورکجه‌سینه اویغونلاشدیران ایسه تورکان اورمولودور.

اؤن‌سؤز :

“زوراکیلیغین نورماللاشدیریلما سوره‌جی”

۲۰- نجی یاشینا گیریر

ائوا لوندگرئن

آذربایجان تورکجه‌سینه اویغونلاشدیران: تورکان اورمولو

بو ایل ۲۰۰۴-ده، هم روْکس (ایسوئچده‌کی اولوسال قادین‌لار و قیز اوشاق‌لاری اوچون قورولموش سیغینما ائولری‌نین اؤرگوتو) هم ده “زوراکیلیغین نورماللاشدیریلما سورجی” اییرمینجی یاشینا گیریر.

            داها سونرا‌لار “زوراکیلیغین نورماللاشدیریلما سوره‌جی”نی فورما‌لاشدیرا‌جاق فیکرین توخوم‌لاری “تانری سئودیک‌لرینی زوراکیلیقلا جزالاندیریر”دا اورتایا چیخا بیلر. ۱۹۸۴-جو ایلده یایینلانان بو چالیشمادا، قادینا قارشی زوراکیلیق اوزرینه ائتدیییم ایلک گؤروشمه‌‌لری سونا‌راق، قادین‌لارلا ایلیشکیمی بیر اؤیرنمه سوره‌جی اولا‌راق تانیملامیش (تعریفله‌میش) و بعضی تکرارلایان و آجی وئرن بوراخدیغی ائتکی‌لری وورغولامیشدیم. بونلاردان بیری ده بو ایدی: “زوراکیلیغین نورماللاشدیریلماسی- اؤزللیکله ده ائرکه‌یین رولو ایله باسقی، محدودلاشدیرما، قورخو و زوراکیلیق آراسینداکی یاخینلیق و کئچیش‌لر… گئرچکدن ده داها اَل آلتیندان ایفاده‌سینی تاپان ‘دوغال ائرکک اوْتوریته‌سی ایله پسیخولوژیک و فیزیکسل محدودیت، قورخو و زوراکیلیق آراسینداکی حودودو چکه بیلمک راحت دئییل. منی ائتکیله‌ین بیر باشقا نؤقطه ده، قادین‌لارین زوراکیلیق ایله موباریزه یؤنتمی اولا‌راق اؤزلری‌نین اؤزلرینی جزالاندیرماغی و آرخا پلاندا توتماغی‌دیر”. (لوندگرئن ۱۹۸۴، ۵۲ ف، چئویری)

بو منده بوراخدیغی ائتکی‌لری آچیقلادیقدان سونرا، قادین‌لارین ندن ائرکک‌لرین زوراکیلیق ایله ایلگیلی منطیق‌سیز آچیقلاما‌لارینی قبول ائتدیک‌لری سوروسونو اورتایا آتمیشدیم و زامان- زامان زوراکیلیغی آچیقلاماقدا “گلیشمه‌چی باخیش آچیسی” اولا‌راق دا خاطیرلانان “نورماللاشدیریلما” قاورامی ایله بو سورویا بئله جاواب وئرمیشدیم:

“قادین‌لارین دئدیک‌لرینه یاخشی قولاق وئررسه‌نیز، سیز ده آنلایا‌جاقسیز. بو سؤزلرده هده- قورخونو، محدودلاشدیرماغی، زوراکیلیغی، بئیین تمیزلنمه‌سینی و بیر اینسانین دیرنمه گوجو بیته‌نه قدر نئجه اپریدییینی گؤره بیلرسینیز، آمما عینی زاماندا ایضطیرابین ایچینده نئجه دایانا‌جاق بیر شئی‌لر تاپدیغینی، ساغ قالدیغینی دا…”(age ، ۶۶، چئویری)

روْکس-ون و “زوراکیلیغین نورماللاشدیریلما سوره‌جی”نین ۲۰-نجی یاش گون‌لرینه یاخینلاشدیغیمیز بو گون‌لرده کئچمیشه دؤنوب باخدیغیمیزدا، بو فیکیرلرین هله ده کئچرلی اولدوغونو گؤرورم. قادین‌لار، منه زامان ایچینده تعقیب ائدیب گلیشدیردیییم بیر ایپ‌اوجو وئردی‌لر: زوراکیلیق بیر سورج اولا‌راق اَله آلینا بیلر. تأثیر ائدیجی و تهلوکه‌لی اولان بو سورج ایچینده، ائرکه‌یین زوراکی‌لیق ائتمه‌سی دیگر کونترول مئکانیزما‌لاری ایله بیرله‌شیب اؤلومجول سونوج‌لارا ندن اولا بیلر. ائله کی، اَن پیس بیر حرکت بئله، زامان گئتدیکجه نورمال گؤرولمه‌یه باشلانیر. زوراکیلیق نورماللاشدیریلدیغیندا ، یعنی نورمال اولا‌راق گؤرولمه‌یه باشلادیغیندا، ائرکیین گئرچک‌لییی قادینین گئرچک‌لییی دورومونا گلیر و زوراکیلیق ایچسل‌لشدیریلیر.

سوره‌جه تاکید ائدن بو آنلاییشین کؤک‌لری یوخاریداکی ایفاده‌لرده تاپیلا بیلر. بیر سوره سونرا، میدانا گلن دراماتیک اولای‌لار ایله قادینلیق-ائرکک‌لیک و پارتنئر اولما ایلیشکی‌لری‌نین آنلام‌لاری آراسیندا -یعنی توپلوموموزون نورمال و ثابت اولا‌راق گؤرولن بؤلوم‌لری اولان توپلومسال جینسیت ایله پارتنئرلر آراسی سئوگی نورم‌لاری آراسیندا- بیر ایلیشکی اولدوغونو آنلاماغا باشلادیم.

“زوراکیلیغین نورماللاشدیریلما سورجی”نین ایلک وئرسیاسینی ۱۴-۱۵ نویابر ۱۹۸۸-نجی ایلده ایستوکهولمداکی بیر کوْنفرانسدا سوندوم. (بو سونوم، ۱۴/۸۹ ساییلی ژامفو راپوروندا یئر آلدی. داها سونرا گؤزدن کئچیریلمیش اولا‌راق روْکس طرفیندن ۱۹۹۱-نجی ایلده یایینلاندی.) بو کوْنفرانسدا ناظیرلر آننا-قرئتا لئژون و مارقوت والستروم، توپلومسال جینسیت تمللی زوراکیلیغی، توپلومسال جینسیت ائشیت‌سیزلییینه اساس‌لاندیریب‌لار و قادین‌لار اوزرینده‌کی توپلومسال باسقی‌نین سون گؤسترگه‌سی اولا‌راق ایفاده ائتمیشدی‌لر. بو یاناشما، ایسوئچین قونو ایله ایلگیلی داها سونرا یاراتدیغی رسمی آنلاییشین دا تمل‌لرینی تشکیل ائدیردی. ایشین اصلی، قادینا قارشی زوراکیلیق ایلک دفعه بیر حؤکومت بیاننامه‌سینده توپلومسال جینسیت مسئله‌سی اولا‌راق تانیملانیردی (بیاننامه ۱۹۹۰/۹۱:۱۱۳): “زوراکیلیق جینسیت‌لر آراسینداکی اقتدار ایلیشکی‌لرینده ائشیت‌سیزلییین حؤکم ائتدییی‌نین گؤسترگه‌سی‌دیر”. ائرکک‌لرین ائتدیک‌لری زوراکی‌لیغی اقتدارین سونونجو گؤسترگه‌سی اولا‌راق آلماق، زوراکیلیغین گوجسوزلوک گؤستریجی‌سی اولدوغونو اؤنه سورن فیکیرلره، یعنی ایسوئچده زوراکی‌لیغی “نورمال” ائرکک‌لرین دئییل پسیخولوژیک یا دا سوسیال یؤندن یوخسون(محروم) ائرکک‌لرین ائتدییی یولونداکی اینانیش‌لارا، آچیقجا بیر قارشی چیخماقدی.

بورادا فمینیست بیر ظفر و باشاریلی بیر یئنی‌لیکچی روح حاقیندا قوردوغوموز بو کیچیک حئکایه، البته، “زوراکیلیغین نورماللاشدیریلما سوره‌جی”نه، یوخاریدا سؤزو کئچن جینسیت ائشیت‌لییی قونولو حؤکومت بیاننامه‌سینه و “قادین‌لارین دینجلییی”نه  یؤنه‌لیک اولان دیرنیشین گوجلو اولدوغونو گیزله‌ده بیلمز. یوروم‌لار اوزرینده‌کی موباریزه دوام ائدیر. دیگر طرفدن، یئرلشمیش، کؤک‌لری درینده‌کی آنلاییش‌لارین ایشله‌وسل(فونکسیونال، کارکردی) اولدوق‌لارینی و بونو زوراکیلیغی گیزله‌ده‌رک، تحقیر ائده‌رک، عوذرلو گؤستره‌رک کئچرلی و دَییشمز گؤرونمه‌لرینه بورجلو اولدوق‌لارینی گؤروروک. یئنه ده سوموت(کونکرئت) زوراکیلیق ایله قارشی- قاشی‌یا قالیندیغیندا، ایسوئچده‌کی قادین سیغیناجاق‌لاری(پناهگاه) اؤرنه‌یینده اولدوغو کیمی، اصیل فئمینیست یؤنتم‌لرین ایشله‌وسل‌لییی اثبات اولور. بو ندنله قیرمیزی جوراب‌لار[۱] حدودلارینی آشسا‌لار دا، بروکسئلدن برزیله، نوروئچدن کارلستادا قدر گؤتورولسه‌لر ده، فرقلی شکیل‌لرده ضررسیز حالا گتیریلمه‌یه چالیشسا‌لار دا، رنگ‌لرینی ایتیرمیرلر.

گوجلو بیر اینانجیم وار: ساده‌جه زوراکیلیغین فمینیست آنالیزی و صیرف خوش‌گؤرولویو (ائرکک‌لرین ائتدییی زوراکیلغین صیفیرلانماغی –قادین‌لارین حیاتی‌نین زوراکیلیقدان آرینماسی- و ائرکک‌لرین داها دَیرلی اولدوغو فیکریندن قایناق‌لانان آشیری اؤزونه گوونمه‌نین صیفیرلانماسی) قادین‌لارین حیاتی‌نین دَیری ایله ایلگیلی کسین هدفیمیزه چاتماغیمیزا ندن اولا بیلر.

روْکس-ا “زوراکیلیغین نورماللاشدیریلماسی- ایکی طرف، ایکی ایستراتئگیا!” آدلی مقاله‌می دوزنله‌مه‌ییم و تاماملاماغیم قونوسوندا منیمله ایلیشکی‌یه کئچدیک‌لری اوچون چوخ تشککور ائدیرم. بو باسیمدا(باسیم: چاپ) دا، اسکی باسیمدا اولدوغو کیمی، منه ایلک آراشدیرمامدا قادین‌لارین وئردییی ایپ‌اوج‌لارینی تعقیب ائدیرم. بو فیکیر، زوراکیلیق گؤرن باشقا قادین‌لار ایله، اونلارین ایندیکی و کئچمیشده‌کی پارتنئرلری و اوشاق‌لاری ایله ائتدیییم گؤروشمه‌لر سایه‌سینده درینله‌شیب گلیشدی. آیریجا نورماللاشدیرمانین آنالیزی‌نین ایسوئچده‌کی پولیتیک و آکادئمیک سؤیلم‌لره نئجه اوْتوردوغونا دایر ده بیر فیکیر وار: یابانچی قوش ایسوئچده اؤزونه بیر یووا تاپدی!

اومورام کی، بو کیتاب قونو حاقین‌داکی بیلگی‌یه، ائرکک‌لرین ائتدییی زوراکیلیغلا موباریزه‌یه اولان باغلیلیغا و یئنیلمز جسارته یاردیم ائتمیش اولار!

یانوار ۲۰۰۴

ائوا لوندگرئن

سوسیولوژی پروفسورو

سوسیال بیلیم‌لر فمینیست چالیشما‌لار

اوپسالا اونیوئرسیته‌سی

eva.lundgren@samgenus.uu.se

 ——-

[۱] قیرمیزی جوْرابلی‌لار: فئورال ۱۹۶۹-جو ایلده شولامیت فایرایستون-ون نیویورک رادیکال وومیندن آیریلماسی‌یلا قورولموش اولان رادیکال فمینیست قادین‌لارین اؤزگورلویو حرکتی. بورادا بو حرکتدن موستقیل اولا‌راق “رادیکال فمینیست‌لر” آنلامیندان قوللانیلمیشدیر.

qadina shiddet

یوروم یازین

Back to Top