دیل سئچین

فمينيزم هر کس اوچوندور: زوراکيليغا سون وئرديرمک

Stop_Violence_Against_Women_by_Gryphon09

اویان نیوز: 

بئل هوکس

آذربایجان تورکجه‌سینه اویغونلاشدیران: تورکان اورمولو

 

۱۱-نجی بؤلوم

زوراکیلیغا سون وئردیرمک

گونوموزون فمینیست حرکتینین آچیق آرایلا یایقینلاشمیش اولان اولوملو موداخیله‌لریندن بیری؛ ائو ایچی زوراکیلیق و بو زوراکیلیغین سونا چاتدیغینی گؤرمک ایسته‌ییرسک دوشونجه‌ده و عملده گئرچکلشمه‌سی گرکن دَییشیکلیکلر حاقیندا بؤیوک بیر کولتورل موعاریفلندیرمه یاراتماق و بو موعاریفلندیرمه یی سوردورمه فعالیتیدیر. گونوموزده ائو ایچی زوراکیلیق سورونو، کوتله مئدیاسیندان ایلک اوخوللارا قدر او قدر گئنیش بیر چئوره‌ده دانیشییلیر کی داوام ائدن ائو ایچی زوراکیلیق گئرچه یینین اوستونده‌کی اؤرتویو قالدیران و اونو سرگیله‌ین گوجون فمینیست حرکت اولدوغو بیر چوخ زامان اونودولور. فمینیستلر ائو ایچی زوراکیلیغا اوداقلاندیقلاریندا، باشلانغیجدا قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغینی وورغولادیلار. بونا باخمایاراق، حرکت ایره‌لیله‌دیکجه، همجینسلر آراسیندا اولان ایلیشکیلرده ده ائو ایچی زوراکیلیغین وار اولدوغو ایثباتلاندی. قادینلارلا ایلیشکی ایچینده‌کی قادینلارین کئچمیشده و گونوموزده ده سیخلیقلا اذیت قوربانی اولدوغو، اوشاقلارین دا قادینلار و ائرککلر طرفیندن گؤستریلن یئتیشکین آتااَرکیل زوراکیلیغا معروض قالدیغی اورتایا چیخدی.

ائو ایچینده‌کی آتااَرکیل زوراکیلیق، داها گوجلو اولان شخصین دیگر شخصلری زوردان ایستیفاده نین چئشیدلی بیچیملری ایله کونترول ائتمه‌سینین قبول ائدیله بیلر بیر شئی اولدوغونا دویولان اینانجا دایانیر. ائو ایچی زوراکیلیغین بو گئنیشله‌دیلمیش تانیمی، قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغینی، همجینسلر آراسینداکی زوراکیلیغی و اوشاقلارا قارشی یئتیشکین زوراکیلیغینی ایچریر “آتااَرکیل زوراکیلیق” تئرمینی فایدالیدیر، چونکی داها چوخ قبول گؤرن “ائو ایچی زوراکیلیق” سؤزونون عکسینه، ائو ایچینده‌کی زوراکیلیغین جینسیتچیلییه و جینسیتچی دوشونجه، ائرکک حاکیمیتینه باغلی اولدوغونو سورکلی خاطیرلادیر. ائو ایچی زوراکیلیق تئرمینی، چوخ اوزون زاماندان بری ائو ایچینده گؤستریلن زوراکیلیغین اؤزل و ائو دیشیندا گؤستریلن زوراکیلیقدان داها آز تهلوکه‌لی اولدوغونو، داها آز قورخونج اولان محرم بیر باغلامدا اورتایا چیخدیغینی اؤنه سورن “یومشاق” بیر تئرمین اولاراق ایشله‌دیلدی. بو دوغرو دئییل، چونکو قادینلار ائو ایچینده، ائشیکده اولدوغوندان داها چوخ دؤیولوب اؤلدورولورلر. آیریجا بیر چوخ اینسان، یئتیشکینلر آراسینداکی زوراکیلیغی اوشاقلارا قارشی زوراکیلیقدان آیری و فرقلی گؤرورلر، آما ائله دئییل. اوشاقلار سیخلیقلا آنالارینی ار یادا بیر ائرکک آرخاداش طرفیندن وورولماق ایسته‌دیگینده قوروماغا چالیشارکن پیس داورانیشا معروض قالیرلار یادا زوراکیلیق و قیسنامایا شاهیدلیک ائده‌رک دویغوسال آنلامدا ضرر گؤرورلر.

عئینن بو اؤلکه‌نین وطنداشلارینین بؤیوک بیر قیسمینین ائشیت ایشه ائشیت اوجرت اؤدنیلمه‌سی گرکدییینه اینانماسی کیمی، بیر چوخ اینسان ائرککلرین قادین و اوشاقلاری دؤیمه‌سی گرکدییینی دوشونور. آنجاق اؤزلرین، ائو ایچی زوراکیلیغین جینسیتچیلیگین بیر باشا سونوجو اولدوغو، جینسیتچیلییه سون قیولمادان ائو ایچی زوراکیلیغین دا سونا چاتمایاجاغی سؤیلندیگینده، بو منطیق سیچراماسینی گئرچکلشدیره بیلمیرلر. چونکی بو توپلومسال جینسیت حاقینداکی تمل دوشونمه بیچیملرینه مئیدان اوخوماسینی و بونلارین دییشدیریلمه‌سینی گرکدیریر. من ده، فمینیست حرکتین بوتون زوراکیلیق بیچیملرینی سونا چاتدیرماغی هر شئیین اؤنونده توتان بیر گونده‌می اولماسی گرکدیگینی ساوونان آز ساییداکی فمینیست تئوریسییندن بیرییم. قادینا قارشی آتااَرکیل زوراکیلیقلا ایلگیلی فمینیست وورغو، بیزیم بیرینجی دردیمیز اولاراق قالمالیدیر. یئنه ده قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغینی، بونون دیگر آتااَرکیل زوراکیلیق بیچیملریندن داها قورخونج اولدوغونو ایشاره ائدن بیر طرزده وورغولاماق فمینیست حرکتین چیخارلارینا خیدمت ائتمکده‌دیر. بو آتااَرکیل زوراکیلیغین بؤیوک بور قیسمینین جینسیتچی قادینلار و ائرککلر طرفیندن اوشاقلارا اویغولاندیغی گئرچگینی قارانلیقدا بوراخیر.

رئفورمیست فمینیست دوشونرلر، قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغینا جیدی شکیلده دیقت چکمه‌یه چالیشارکن هله بیر چوخ زامان تک ضرر چکن هر زامان قادین ایمیش کیمی بیر تابلو چکمه یی سئچیرلر. اوشاقلارا قارشی بیر چوخ وحشی هوجومون قادینلار طرفیندن گئرچکلشدیریلدییی اولقوسو ائشیت درجه‌ده وورغولانماییر و آتااَرکیل زوراکیلیغین دیگر بیر ایفاده‌سی اولاراق گؤرولمور. آما آرتیق بیلیریک کی اوشاقلار یانلیزجا آتااَرکیل زوراکیلیغین بیرباشا هدفی اولدوقلاریندا دئییل، زوراکیلیق ایچرن داورانیشلارا شاهید اولمایا زورلاندیقلاریندا دا زوراکیلیغا معروض قالیرلار. بلکه فمینیست دوشونرلرین هامیسی، قادینلار طرفیندن ائدیلن آتااَرکیل زوراکیلیغی قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغی ایله عئینی یئره قویاراق بونا حیرصلندیکلرینی ایفاده ائتسیدیلر، ایجتیماع دا آتااَرکیل زوراکیلیغا دیقت چکمه ایشلرینی ائرکک قارشیتی بیر گوندم اولاراق دیرلندیرمز و راحاتلیقلا ردد ائده بیلمز ایدی.

بیر چوخ آراشدیرما قادینلارین داها چوخ زوراکیلیق ائتمه مئیلینده اولدوغونو گؤسترسه ده، قادینلار طرفیندن اویغولانان آتااَرکیل زوراکیلیغین ضررلیسی اولان یئتیشکینلر، قادینلارین زوراکیلیق ایچرن داورانیش گؤسترمکدن معاف اولمادیغینی بیلیرلر. ایشین دوغروسو، اوشاقلارین هانسی سیخلیقلا قادین زوراکیلیغینین نسنه سی اولدوقلاری گئرچگی حاقیندا دانیشاجاق، اؤرگوتلو، کولئکتیو بیر سسلری یوخدور. قادینلارین و ائرککلرین گؤستردییی زوراکیلیق اوزوندن طیببی موعالیجه‌یه احتییاج دویان چوخ ساییدا اوشاق اولماسا، الیمیزده قادینلارین زوراکیلیغینی بلگه له‌ین سبب ده اولمایاجاقدی.

بو سورولاری ایلک اولاراق Feminist Theory: From Margin to Center  (فمینیست تئوری: چپردن مرکزه) آدلی کیتابیمین “زوراکیلیغی سونلاندیرماق اوچون فمینیست حرکت” بؤلومونده دیله گتیردیم و بونلاری دئدیم:

داوام ائدن فمینیست موباریزه‌نین قادینا قارشی زوراکیلیغی سونا چاتدیرا بیلمه‌سی اوچون، بو موباریزه‌نین زوراکیلیغی سونا چاتدیرماغا دوغرو بوتون بیر حرکتین بیرلشه‌نی اولاراق گؤرولمه‌سی گر‌کیر. فمینیست حرکت ایندییه قدر بیرینجی اولاراق ائرکک زوراکیلیغینا اوداقلاندی و سونوج اولاراق ائرکگین زوراکیلیغا مئییللی اولدوغونا، قادینین ایسه اولمادیغینا، ائرککلرین ازیتی، قادینلارین ضررلی اولدوغویلا ایلگیلی جینسیتچی سیرادان فیکیرلره اینانما گوجونو آرتیردی. آما بو توپلومدا قادینلار (ئرککلر ایله بیرگ)، باسقین بیر طرف یا دا قروپون، حؤکم ائتدیگی اینسانلار اوستونده‌کی ایقتیدارینی قابا قوووت تطبیق ائده‌رک الده توتماسینین قبول ائدیله بیلر بیر شئی اولدوغونو دوشونورلر. صؤحبتی کئچن دوشونجه طرزی، بونو گؤز آردی ائتمه‌میزه یول آچا بیلر. قادینلارین، باشقالاری اوستونده نه درجه قابا گوجدن ایستیفاده ائتدیکلرینی یا دا زوراکیلیق ایچرن داورانیشلار سرگیله‌دیکلرینی گؤزدن قاچیرمامامیزا یا دا گؤرمزدن گلمه‌میزه ندن اولور. قادینلارین، زوراکیلیق ایچرن عمللری ائرککلر قدر سیخ گئرچکلشدیرمه مه‌لری، قادین زوراکیلیغی گئرچگینی اورتادان قالدیرماز. اَیر زوراکیلیغی اورتادان قالدیرماق ایسته‌ییرسک، بو توپلومداکی بوتون قادین و ائرککلرین زوراکیلیقدان ایستیفاده‌سینی دستکله‌دیینی گؤرمه ییمیز گرکیر.

اصلا زوراکیلیق ائتمه‌ین، آنجاق اوشاقلارینا، اؤزللیکله ده اوغلان اوشاقلارینا، زوراکیلیغین توپلومسال کونترولا سبب اولما یولوندا قبول ائدیله بیلر بیر آراج اولدوغونو اؤیره‌دن بیر آنا دا آتااَرکیل زوراکیلیقلا شرطی دؤیوش ایچریسینده‌دیر. بو آنانین دوشونجه طرزی دییشمه‌لیدیر.

بیر چوخ قادینین (آز ساییدا قادین حیاتلارینداکی ائرککلری دؤیسه ده) ائرککلری حاکیملیک آلتینا آلماق اوچون زور قوللانمادیغی آچیقدیر. آنجاق بیر چوخ قادین، اوتوریته صاحیبی بیر اینسانین، اوتوریته‌سینی الینده توتماق اوچون گوج قوللانما حاقینا صاحیب اولدوغونا اینانیر. والیدئینلری چوخو، اوشاقلارینا قارشی بیر سیرا فیزیکسل ویا سؤزلو سالدیری بیچیملری قوللانیر. قادینلار اوشاقلارین بیرینجی باسقیجیسی اولاراق آلدیغیندان دولایی، فاکتلار بو گئرچگی اورتایا چیخاریر: قادینلارا (آنا-اوشاق ایلیشکیسینده اولدوغو کیمی) ایقتیدار وئرن بیر حاکیم کولتورو ایچریسینده‌کی هیرارشیک سیستئم داخیلینده قادینلار، حاکیمیتی اللرینده توتماق اوچون سیخلیقلا قابا گوجدن ایستیفاده ائدیر. حاکیم اولماق کولتورونده هر کس، زوراکیلیغی قبول ائده بیلر بیر توپلومسال کونترول آراجی اولاراق گؤره‌جک شکیلده توپلومساللاشیر. ائگمن کسیملر (ایستر قادین-ائرکک ایستر والیدئین-اوشاق ایلیشگیلرینده اولسون) یئرلشمیش هیرارشیک قورولوشون تهدید ائدیلدییینی گؤردوکلرینده ایقتیدارلارینی فیزیکسل و یا دویغوسال قیسنامایا اساسلانان بیر جزانین (بونو اویغولاسینلار یا دا اویغولاماسینلار) حاضیردا گؤزله‌دیگی تهدیدی ایله اللرینده توتماغا چالیشیرلار.

قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغی، مئدیانین چوخ ایلگیسینی چکدی. (OJ. Simpson داواسی کیمی گئرچک حیاتدان اؤرنکلر طرفیندن ده وورغولاندی.) آنجاق بو موعاریفلندیرمه آمئریکا توپلوموندا، بو زوراکیلیغین آلتیندا یاتان ندنلره و آتااَرکییه مئیدان اوخوماغا یؤنلتمه‌دی. جینسیتچی دوشونجه، ائرکک حاکیمییی و اونون بیر سونوجو اولان زوراکیلیغی دستکله‌مه‌یه داوام ائدیر. بیر چوخ ایشسیز ائرکک و ایشچی صینیفی ائرکگی، آغدریلی اوستونلوکچو آتااَرکی ایچینده‌کی ایشلرینده اؤزلرینی گوجلو حیس ائتمیرلر و موطلق اوتوریته صاحیبی اولاجاقلاری، موطلق سایغی گؤره‌جکلری تک یئرین ائو اولدوغونو حیس ائتمه حاقیندا جسارتلندیریرلر. ائرککلر، یؤنتیجی صینیفین ائرکک قروپلاری طرفیندن ایجتیماعیلشدیریرلر. بئله جه توپلومسال ایش دونیاسینداکی حاکیملیگی قبول ائدیر، ائوین اؤزل دونیاسینین و محرم ایلیشکیلرینین ائرککلیک ایله عئینی دیرده گؤروب ایقتیدار دویغوسونو اوناراجاغینا اینانیرلار. بعضی ائرککلر، ایشچی سیرالاریندا یئر آلان و داها آز امک حاقی آلان ائرککلرین ساییسی آرتدیقجا یا دا داها چوخ قادین ایش دونیاسینا گیردیکجه، جینسیتچی جینسیت روللاری هیرارشیسینده ایقتیدار و حاکیملیگی یئرلشدیرمه‌نین و الده توتمانین تک یولونون زوراکیلیق ائتمک اولدوغو حیسینه قاپیلیر. قادینلاری مومکون اولان هر تورلو آراجلا یؤنتمه حاقیندا صاحیب اولدوقلارینی سؤیله‌ین جینسیتچی دوشونجه نی اونوتمادیقلاری سورجه، قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغی نورم اولماغا داوام ائده‌جکدیر.

فمینیست دوشونجه‌نین ایلک زامانلاریندا آکتیویستلر، قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغی ایله ایمپئریالیست میلیتاریزم آراسیندا بنزرلیک قورماغی آتلادیلار. بو باغلانتینین قورولماماسینین ندنی، ائرکک زوراکیلیغینا قارشی اولانلاری گئنلده میلیتاریزمی قبول ائتمه‌لری و حتّی اونون دستکچیسی اولمالاری ایدی. جینسیتچی دوشونجه، ائرکک اوشاقلاری (خیالدا یاخشی اوشاق- پیس اوشاق داوالاریندا یا دا ایمپئریالیزمین میلتلر اوزرینده‌کی قوووته اساسلانان ایقتیدارینی تامین ائده‌جک عسگرلر حالیندا) “قاتیللر” اولاراق ایجتیماعیلشدیردییی سورجه، قادینلارا و اوشاقلارا قارشی آتااَرکیل زوراکیلیق سوره‌جکدیر. کئچن بیر نئچه ایلده، فرقلی صینیفسل کئچمیشلره صاحیب گنج ائرککلر قورخونج زوراکیلیق اولایلاری گئرچکلشدیردیینده، بو اولایلار بوتون اؤلکه طرفیندن محکوم ائدیلدی. آنجاق بو زوراکیلیق جینسیتچی دوشونجه‌یه باغلاما قونوسوندا چوخ آز گیریشیم وار ایدی.

فمینیست تئوری: چپردن مرکزه آدلی کیتابیمدا زوراکیلیقلا ایلگیلی بؤلومو، ائرککلرین زوراکیلیغی قبول ائدن، اونا گؤز یومان و اونو داوام ائتدیرن، زوراکیلیق کولتورونو یارادان تک کسیم اولمادیغینی وورغولایاراق سونلاندیریرام. قادینلاری، زوراکیلیغا گؤز یومماداکی روللاری قونوسوندا سوروملولوق آلماغا چاغیریرام:

ساده جه قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغینا دیقت چکه‌رک یا دا میلیتاریزمی، ساده جه ائرکک زوراکیلیغینین فرقلی بیر ایفاده‌سی حالینا گتیره‌رک، زوراکیلیق سورونونو گرکدییی شکیلده اله آلما ایمکانینین ایتیریر و توتارلی دیره‌نیش استراتژیلری و چؤزوملری گلیشدیرمه یی ده زورلاشدیرمیش اولوروق… قادینا، اولوسلارا ویا گزگنه(سیاره) قارشی ائرکک زوراکیلیغی سورونونون جیدیتینی آزالتمادان، ائرککلرین و قادینلارین بیرلیکته آمئریکا بیرلشمیش دؤولتلرینی بیر زوراکیلیق کولتورو حالینا گتیردیکلرینین و بو کولتورو دؤنوشدوروب یئنیدن یاراتمالاری گرکدیگینین فرقینه وارمالیییق. قادینلار و ائرککلر، زوراکیلیغین توپلومسال کونترول مئکانیزماسی اولاراق قوللانیلماسینین بوتون تظاهورلرینه قارشی چیخمالیدیر: ساواش، قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغی، عیرقچی زوراکیلیق و دیگر زوراکیلیقلاری قادینا قارشی ائرکک زوراکیلیغینی سونا چاتدیرماق یؤنونده‌کی فمینیست چالیشمالار، بوتون زوراکیلیق بیچیملرینی سونا چاتدیرماغا قارشی بیر حرکت اولوشدوراجاق شکیلده گئنیشله‌مه‌لیدیر.

اؤزللیکله والیدئینلرین اوشاقلارینی زوراکیلیق ایچرمه‌ین یوللارلا بؤیوتمه یی اؤیرنمه‌لری بؤیوک بیر اؤنم داشیییر. چتین دوروملارلا یولا گله بیلمک اوچون تک یول بو اولدوغو سورجه اوشاقلاریمیز زوراکیلیقدان واز کئچمیه‌جکدیر.

بیزیم اؤلکه‌میزده زوراکیلیق قونوسویلا ایلگیلنن خالق کوتله‌لری، بو زوراکیلیغی آتااَرکیل دوشونجه‌یه یا دا ائرکک حاکیملیگینه باغلاماغی قرارلی بیر شکیلده رد ائدیرلر. فمینیست دوشونجه بیر چؤزوم یولو سونور. بو چؤزومو هر کسه اویغون حالا گتیرمک ده بیزیم گؤرویمیزدیر.

 

یوروم یازین

Back to Top