دیل سئچین

فمينيزم هر کس اوچوندور: فمينيست ائرککليک

Feminizm

اویان نیوز:

بئل هوکس

آذربایجان تورکجه‌سینه اویغونلاشدیران: تورکان اورمولو

 

۱۲-نجی بؤلوم

فمینیست ائرککلیک

گونوموزون فمینیست حرکتینین ایلک دؤنملرینده، حرکت ایچینده غضبلی بیر ائرکه‌یه قارشی دسته وار ایدی. هئتئروسئکسوال قادینلار حرکته، ائرکک‌لرین قدار، ظالیم و صداقتسیز اولدوقلاری، زوراکیلیق ائتدیکلری ایلیشکیلرین ایچیندن گلمیشدیلر. بو ائرککلرین چوخو، توپلومسال عدالت حرکتلرینه قاتیلمیش اولان، ایشچیلر و یوخسوللار آدینا قارشی، عیرق عادتلریندن دانیشان رادیکال دوشونورلر ایدیلر. آنجاق ایش توپلومسال جینسیت قونوسونا گلدیگینده، اونلار دا ان آز موحافیظه کار ایشبیرلیکچیلری قدر جینسیتچی ایدیلر. قادینلار بو ایلیشکیلردن غضبله چیخمیشدیلار و بو غضبی، قادینلارین اؤزگورلشمه‌سی اوچون حرکت وئریجی بیر گوج اولاراق قوللاندیلار. فمینیست دوشونجه و حرکت گلیشدیکجه، آیدینلانمیش فمینیست آکتیویستلر سورونون ائرککلر اولمادیغینی، سورونون آتااَرکی، جینسیتچیلیک و ائرکک حؤکم سورمه‌گی اولدوغونو گؤردولر. سورونون یانلیزجا ائرککلردن قایناقلانمادیغی گئرچه‌گی ایله اوزلشمک چتین اولدو. گئرچکلیگین داها قاریشیق بیر شکیلده تئوریزه ائدیلمه‌سی گرکلیلیگی ایله اوزلشمک، قادینلارین جینسیتچیلیگین قورونماسی و داوام ائتدیریلمه‌سینده اوینادیقلاری رولو تسلیم ائدیلمه‌سینی گرکدیردی. داها چوخ قادین ائرککلرله اولان ییخیجی ایلیشکیلردن قاچدیقجا رسیمین بوتونونو گؤرمک داها راحات حالا گلدی. تک تک ائرککلر آتا ارکیل ایمتییازلاردان واز کئچسه‌لر بئله آتاارکیل، جینسیتچی و ائرکک باسقی سیستئمینین ال دیمه‌دن سوره‌جه‌گی و قادینلارین سؤمورولمه‌یه و/ویا ازیلمه‌یه داوام ائده‌جه‌گی آنلاشیلدی.

موحافیظه‌کار کوتله مئدیاسی، سورکلی، فمینیست قادینلاری ائرکک دوشمنی اولاراق تمثیل ائتدی. حرکت ایچینده ائرککلره قارشی بیر دسته ویا حیسسیییات اولدوغوندا، فمینیزمین اعتیبارینی زدله‌مک اوچون بونو اؤنه چیخارتدیلار. فمینیست‌لرین ائرکک دوشمنی اولاراق گؤستریلمه‌سینین آلتیندا، ائرککلر آراسینداکی آنتی-فمینیست دویغولاری، هوموفوبییه(ائش‌جینسللیک قورخوسو) خطاب ائده‌رک داها چوخ دیققتی یؤنلتدی. او حالدا کی، گونوموزون فمینیست حرکتی هله اون یاشینی دولدورمادان، فمینیست دوشونرلر آتااَرکینین ائرککلره نئجه ضرر وئردیگی حاققیندا دا دانیشماغا باشلامیشدیلار. فمینیست پولیتیکا، ائرکک حؤکم ائتمگینه قارشی غضبلی ائلشتیریمیزی دییشدیرمه‌دن، آتااَرکینین، ائرککلره جینسیتچی بیر ائرکک کیملیگینی اساسلاندیراراق اونلاری دا بعضی هاقلاردان محروم بوراخدیغینین قبول ائدیلمه‌سینی ایچره‌جک شکیلده گئنیشله‌دی.

آنتی-فمینیست ائرککلرین هر زامان گوجلو بیر ایجتیماعی سسی اولوبدور، فمینیست دوشونجه‌دن و فمینیست آکتیویستلردن قورخان و نیفرت ائدن ائرککلر، کوللئکتیو گوجلرینی بیر آرایا گتیرمکده و حرکته سالدیرماقدا گئجیکمه‌دیلر. آنجاق حرکتین باشلانغیجیندان اعتیبارن، فمینیست حرکتین توپلومسال عدالت حرکتی اولدوغونو و بو اؤلکه‌نین تاریخینده ائرککلرین دستکله‌دیگی بوتون دیگر رادیکال حرکتلر قدر دیر داشیدیغینی تسلیم ائدن کیچیک بیر ائرکک قروپو وار ایدی. بو ائرککلر موباریزه‌ده یولداشیمیز و موتتفیقیمیز اولدولار. حرکتده آکتیو اولان هئتئروسئکسوال قادینلار، فمینیزمله باریشماق اوچون موباریزه ائدن ائرککلرله یاخین ایلیشکیده‌ایدیلر. بو ائرککلرین فمینیست دوشونجه‌یه کئچمه‌لری، سیخلیقلا، یا بو مسله‌یه صاحیب چیخاجاق شکیلده ایلری بیر آددیم آتمالاری ویا قورتولموش اولان یاخین ایلیشکیلرین سونا چاتماسی ریسکینی گؤزه آلا بیلممه‌لری‌ایله علاقه‌لی‌ایدی.

فمینیست حرکت ایچینده‌کی ائرکه‌یه قارشی دسته‌لر، جینسیتچیلییه قارشی ائرککلرین وارلیغینی ایستمه‌دیلر. چونکی اونلارین وارلیغی بوتون ائرککلرین باسقیچی اولدوغو یا‌دا بوتون ائرککلرین قادینلاردان نیفرت ائتدیگی شکلینده‌کی موقاویمت گؤسترمه‌لرینه قارشی چیخماسینا خیدمت ائتدی. داها چوخ سینیف آتلاما آراییشیندا اولان، ائرککلری و قادینلاری موطلق ازن/ازیلن کاتئقوریلرینه یئرلشدیرمک صورتییله قوتوبلاشدیرماق اوزره آتاارکیل ایقتیدار بیچیملرینه وارماغا چالیشان فمینیست قادینلارین چیخارینا خیدمت ائتدی. اونلار بوتون قادینلاری ضررلی گؤسترمک اوچون بوتون ائرککلری دوشمن اولاراق تانیملادیلار. ائرککلره اوداقلانماق، دیققتلری فمینیست آکتیویستلرین سینیفسل ایمتییازلاریندان و اؤز سینیفسل ایقتیدارلارینی گوجلندیرمه ایستکلریندن اوزاقلاشدیردی. بوتون قادینلاری ائرککلری ردد ائتمه‌یه چاغیران بو آکتیویستلر، هم قادینلار و هم ائرککلر آراسینداکی شفققتلی باغلاری هم ده قادینلاری جینسیتچی ائرککلره باغلایان (اولوملو یادا اولومسوز) ائکونومیک و دویغوسال باغلاری دیققته آلماغی ردد ائتدیلر.

ائرککلرین موباریزه ایچینده‌کی یولداشلار اولاراق قبول ائدیلمه‌سینی ایسته‌ین فمینیستلر، هئچ بیر زامان کوتله مئدیاسینین ایلگیسینی چکمه‌دیلر. ائرککلرین دوشمن گؤروله‌رک شئیطانلاشدیریلماسینی الشدیرن تئوریک چالیشمامیز، ائرکه‌یه قارشی قادینلارین پئرسپئکتیوینی ده‌ییشدیرمه‌دی. قادینا قارشی بیر ائرکک حرکتینین دوغولماسینا یول آچان‌دا، ائرککلیگین اولومسوز بیر شکیلده تانیملانماسینا دویولان رئاکسییا ایدی. “ائرکک قورتولوش حرکتی” اوزرینه یازارکن بو حرکتین آلتیندا یاتان اوپورتونیزمه دیققت چکدیم:

بو آداملار اؤزلرینی، ائرککلری اؤزگورلشدیرمک اوچون چالیشان جینسییتچیلیک ضررکئشلری اولاراق تانیملادیلار. قاتی جینسییت روللارینی، اؤز ضررلی اولوشلارینین بیرینجی درجه‌لی قایناغی اولاراق تانیملادیلار و ائرککلیک دوشونجه‌سینی دییشدیرمک ایستمه‌لرینه باخمایاراق، قادینلارین جینسییتچی بیر شکیلده سؤمورولمه‌لری و ازیلمه‌لری قونوسوندا اؤزل بیر قایغیلاری یوخ ایدی. ائرکک حرکتی بیر چوخ یؤندن، قادین حرکتینین ان اولومسوز یؤنلرینی یانسیدان بیر آینا کیمی ایدی.

فمینیست حرکت ایچینده‌کی ائرکه‌یه قارشی قروپلار ساییجا آز اولسا دا، فمینیست قادینلارین کاموسال تخییولده‌کی ائرکک دوشمنی ایماژلارینی دییشدیرمک چتین ایدی. ائرککلر، طبیعی‌ کی، فمینیزمی ائرکک دوشمنلیگی اولاراق کاراکتئریزه ائده‌رک، دیققتلری ائرکک باسقیسینین داشیدیغی حساب وئرمه مجبوریتیندن باشقا بیر یؤنه چئویردی. ایر فمینیست حرکت، ائرککلیک اوچون داها اؤزگورلشدیریجی گؤروشلر سونا بیلسیدی، حرکتی ائرکه‌یه قارشی گؤستره‌رک اورتادان قالدیرماق هر کس اوچون ایمکانسیز اولاجاقدی. فمینیست حرکت، قادین و ائرککلردن اولوشان گئنیش بیر کوتله‌یی اؤزونه چکمکده بؤیوک اؤلچوده باشاریسیز اولدو. چونکو بیزیم تئوریمیز، سادجه ائرککلرین جینسیییتچیلییه قارشی اولماق اوچون ائتمه‌لری گرکنلر قونوسوندا دئییل، آلتئرناتیو بیر ائرککلیگین نئجه بیر شئیه بنزیه‌جگی قونوسونو اله آلماق خوصوصوندا دا یئترینجه ائتکیلی اولا بیلمدی. فمینیست حرکت یا دا ائرکک حرکتی طرفیندن سیخلیقلا آتاارکیل ائرککلییه آلتئرناتیو اولاراق گؤستریلن، ائرککلرین داها “قادینسی”(قادین واری) حالا گلمه‌لری گؤروشو ایدی. اورتایا آتیلان قادینسیلیق(قادینواریلیک) دوشونجه‌سی، جینسییتچی دوشونجه‌نین ایچیندن دوغولموشدو و اونا بیر آلتئرناتیو تشکیل ائتمیردی.

او زامان و ایندی احتییاج دویولان شئی، شخصین اؤزونه دویدوغو سایغی و سئوگینین کیملیگین تمه‌لینی اولوشدوردوغو بیر ائرککلیک تصوورودور. حؤکم ائتمه کولتورلری، اؤزسایغییا(اینسانین اؤزونه گؤستردیگی سایغی) سالدیرار و اونون یئرینه وارلیق حیسسیمیزی باشقالاری اوزرینده‌کی باسقیمیزدان آلدیغیمیز دوشونجه‌سینی یئرلشدیریر. آتااَرکیل ائرککلیک، ائرککلر، منلیک و کیملیک حیسلرینین، وارولوش ندنلرینین، باشقالارینا حؤکم ائتمه کاپاسیته‌لرینده یاتدیغینی اؤیره‌دیر. ائرککلر، بونو دییشدیرمک اوچون گزگه‌نین، داها گوجسوز ائرککلرین، قادینلارین و اوشاقلارین اوزرینده‌کی ائرکک باسقیسینی الشدیرمک و اونا مئیدان اوخوماق زوروندادیر. آنجاق عئینی زاماندا فمینیست ائرککلیگین نئجه بیر شئی اولدوغو قونوسوندا آیدین بیر تخییوله صاحیب اولمالاری گرکمکده‌دیر. چونکی اینسان خیال بئله ائده بیلمه‌دیگی بیر شئیه نئجه دؤنوشه بیلر؟ سؤز قونوسو تخییول ایسه، ایستر ائرکک ایسترسه قادین فمینیست دوشونرلره گؤره آیدینلاشدیریلماغی گؤزله‌ییر.

دئوریمچی سوسیال عدالت حرکتلرینده ده سیخلیقلا یاشاندیغی کیمی بیزلر ده، سورونا بیر آد قویما مسئله‌سینده، اونو چؤزمکده اولدوغوموزدان داها یاخشیییق. آتااَرکیل ائرککلیگین، ائرککلری، خسته بیر شکیلده نارسیست، اوشاقواری اولماغا و سادجه ائرکک اولاراق دوغولدوقلاری اوچون قازاندیقلاری ایمتییازلارا (بونلار نیسبی ده اولسا) پسیخولوژیک اولاراق باغیملی قالماغا اورکلندیردیگینی بیلیریک. بیر چوخ ائرکک، آنلاملی بیر چکیردک کیملیک قورا بیلمه‌دیکلری اوچون، بو ایمتییازلارین اللریندن آلینماسینین حیاتلارینی تهدید ائتدیگینی هیس ائدر. ائرکک حرکتینین، ائرککلره، اولوملو بیر شکیلده، ایچلرینده‌کی ایتمیش اوغلان اوشاغینی گئری آلماق و روحلارینی، روحسال گلیشمه‌لرینی بسله‌مک اوچون اؤز دویغولارینا نئجه یئنیدن باغلاناجاقلارینی اؤیرتمه‌یه چالیشماسی بونا گؤره‌دیر.

گنج ائرککلری هدف آلان، اونلارین جینسییتچی کؤکلر اوزرینده یوکسلمه‌ین بیر کیملیک قورماقلارینا ندن اولاجاق، دیرلی بیر فمینیست ادبیات اورتایا چیخماییبدیر. جینسییتچیلییه قارشی ائرککلر، اوشاقلیق و اؤزللیکله ده یئتکینلیک چاغینداکی ائرککلرین گلیشیمینی ایچرن بیر ائلشتیرل بیلینجه داییر یئترسیز بیر ائییتیم گؤروبلر. بو بوشلوغون بیر سونوجو اولاراق فمینیست پئرسپئکتیولر، ائرکک اوشاقلارینین نئجه یئتیشدیریله‌جگی قونوسونون اؤلکه میقیاسیندا دیققت چکدیگی بو گونلرده، بو دارتیشمالارین آنجاق نادیرن بیر پارچاسی اولورلار. بوراسی تراژیکدیر کی آنالارین ساغلیقلی ائرکک اوشاقلاری یئتیشدیره‌میه‌جکلری ایله باغلی، ائرکک اوشاقلارین، ائرککلیگین، دیسیپلینی و اوتوریته‌یه بویون ایمه‌سینی وورغولایان آتاارکیل میلیتاریست دوشونجه‌لریندن “یارار گؤره‌جکلرینه” دایر ییخیجی و قادین دوشمنی فرضییه‌لرین یئنیدن گوج قازاندیغینا شاهید اولوروق. ائرکک اوشاقلارینین ساغلیقلی بیر اؤزسایغییا احتییاجلاری وار. سئوگییه احتییاجلاری وار. بو ندنله دوشونجه‌لی و سئوگی دولو فمینیست پولیتیکالار، ائرکک اوشاقلارینین حیاتلارینی قورتاراجاق یئگانه تمه‌لی اولوشدورا بیلیرلر. آتاارکی اونلاری یاخشیلاشدیرمایاجاقدیر. ایر ائله اولسایدی، ایندی هامیسینین یاخشی دورومدا اولماسی گره‌کیردی.

بو اؤلکه‌ده‌کی بیر چوخ ائرکک، کیملیکلرینین دوغاسی قونوسوندا سیخینتی چکیر. آتاارکییه اولدوقجا چوخ یاپیشسالار بئله، بیر باشا آتاارکینین سورونون بیر پارچاسی اولدوغونو سئزمه‌یه باشلاییرلار. ایشسیزلیک، امک حاقی اولان ایشین راضی ائتمه‌ین طبیعتی و قادینلارین گئتدیکجه آرتمیش اولان سینیفسل ایقتیداری، زنگین و گوجلو اولمایان ائرککلرین دوردوقلاری یئری درک ائتمه‌لرینی چتینلشدیرمیشدیر. آغ دریلی، اوستونلوکچو، کاپیتالیست آتاارکی، وئردیگی وعده‌لرین هامیسینی گئرچکلشدیرمه‌یه قادیر دئییل. بیر چوخ ائرکک آجی چکیر، چونکی بو ودلرین عدالتسیزلیک و باسقییلا علاقه لی اولدوغو و گئرچکلشمه‌سی حالیندا بئل، ائرککلره اصلا ظفر قازاندیرمایاجاغی گئرچگی ایله اوزلشدیرمه‌لرینه یاردیم ائده‌بیله‌جک، اؤزگورلشدیریجی ائلشتیریلر ایله قارشیلاشماییرلار. بیر یاندان اؤزگورلشمه‌گی دئنرکن بیر یاندان دا آغ‌دریلی اوستونلوکچو کاپیتالیست آتاارکیل دوشونمه بیچیملرینی (کی روحلارینی اؤلدورن‌ ده بودور) منیمسه‌ییرلر. بو اوزدن، عئینن بیر چوخ اوغلان اوشاغی کیمی، اونلار دا یوللارینی ایتیریبلر.

فمینیست ائرککلیگی منیمسه‌ین، گنج اولان و اولمایان بوتون ائرککلری سئون، گنج قیزلار و قادینلار اوچون ایسته‌دیگیمیز بوتون حاقلاری ائرککلر اوچون ده طلب ائدن بیر فمینیست گؤروش، آمئریکا ائرکگینی یئنیله‌یه بیلر. فمینیست تئوری هامیمیزا، اؤزللیکله ده عدالتی و اؤزگورلوگو نئجه حیاتی گوجلندیرجک و اولوملایاجاق شکیلده سئوه‌جگیمیزی اؤیره‌دیر. فمینیست ائرککلیگین گلیشه بیله‌جگی بیر دونیانی نئجه یاراداجاغیمیزی گؤستره‌جک یئنی ستراتئگییالارا، یئنی تئوریلره و رهبرلره احتییاجیمیزین اولدوغو آچیقدیر.

 

یوروم یازین

Back to Top