دیل سئچین

فمینیزم هر کس اوچوندور: ایشله‌ین قادین‌لار

1464928_10201891780710552_1650635319_a

اویان نیوز:

فمینیزم هر کس اوچوندور:

ایشله‌ین قادین‌لار

بئل هوکس

آذربایجان تورکجه‌سینه اوغونلاشدیران: تورکان اورمولو

دوققوزونجو بؤلوم:

ایشله‌ین قادین‌لار

آمئریکاداکی قادین‌لارین یاریسیندان چوخو ایشله‌ییر. گونوموزون فمینیست حرکتی‌نین باشلانغیجیندا دا، ایش گوجونون اوچ‌ده بیریسی یئنه قادین‌لاردان عبارتدی. حرکت باشلادیغیندا رئفورمیست دوشونرلر، قادین‌لارین ائرکک حاکمیتیندن ایشله‌یه‌رک قورتولاجاغینی سؤیله‌ییردی‌لر. منسه، تانیدیغیم چوخلو قادین کیمی ایشچی صینیفیندن، آفریقا‌لی-آمئریکا‌لی بیر کئچمیشه صاحیب بیری اولا‌راق، رئفورمیست فمینیست‌لرین فمینیزمین آنلاییشینی اَن کسکین بیچیمده ائلشدیرن‌لردن بیری ایدیم. اون ایلدن داها چوخ بیر سوره اؤنجه Feminist Theory: From Margin to Center (فمینیست تئوری: چپردن مرکزه) آدلی کیتابیمدا بئله یازدیم: “قادین اؤزگورلشمه‌سینه گئدن یولدا ایشله‌مه اولقوسونا(فاکتینا) کیلید رول بیچیلمه‌سی، بیر چوخ آغ‌دریلی فمینیست آکتیویستی، ایشله‌ین قادین‌لارین اونسوز دا اؤزگورلشمیش اولدوغونو دوشونمه‌یه یؤنلتدی. اصلینده بیر چوخ ایشله‌ین قادینا ‘فمینیست حرکت سیزین اوچون دئییل دئمیش اولوردولار”. داها دا اؤنملی‌سی، من داها آز امک پایی ایله ایشله‌مه‌یین یوخسول و ایشچی صینیفیندن قادین‌لاری ائرکک حاکمیتیندن قورتارمادیغینی ان باشیندان چوخ یاخشی بیلیردیم.

اؤنجه‌لیکلی گوندم‌لری، اؤز صینیف‌لریندن ائرکک‌لرله توپلومسال ائشیت‌لیک اولان ایمتیازلی کئچمیشه صاحیب اولان رئفورمیست فمینیست دوشونرلر، ایش صاحیبی اولماغی اؤزگور اولماقلا ائشیت اولا‌راق گؤستردیک‌لری زامان، اصلینده اولدوقجا یوکسک ماعاشلی کاریئرلردن دانیشیردی‌لار. ایشله‌مه آنلاییش‌لارینین، بیر چوخ قادین اوچون داها آرتیق بیر آنلامی یوخ ایدی. ایشله‌مه اولقوسو(فاکتی) اوچون فمینیست وورغونون حقیقتن بوتون قادین‌لاری ائتکیله‌ین بویوتو، ائشیت ایشه ائشیت امک حاقی‌نین طلبی ایدی. بو اؤنملیدیر. قادین‌لار، فمینیست موخالیفت سونوجوندا ماعاش و پوزیسیون باخیمیندان داها آرتیق حاق الده ائتدی‌لر، اما بو دوروم، توپلومسال جینسیت آیری سئچکیلیگین تمامن بیتیرمه‌دی. بو گون، اونیوئرسیته صینیف‌لرینده‌کی هم قادین هم ده ائرکک اؤیرنجی‌لرین چوخو، قادین‌لار ائشیت‌لییه قوووشدوغو اوچون، آرتیق فمینیست حرکته گرک اولمادیغینی سؤیله‌یه‌جکدیر. اورتالاما اولا‌راق، بیر چوخ قادینین هله ائشیت ایشه ائشیت امک حاقی آلمادیغینا، بیر ائرکیین آلدیغی بیر دوللارا قارشیلیق، یئتمیش اوچ سئنت آلدیق‌لارینی بئله بیلمزلر.

بو گون، ایشله‌مه‌یین قادین‌لاری ائرکک حاکمیتیندن قورتارمادیغینی بیلیریک. شوبهه‌سیز ائرکک‌لرله، ائرکک حاکمیتی‌نین نورم ساییلیدیغی ایلیشکی‌لری سوردورن بیر چوخ یوکسک ماعاشلی و چوخ زنگین قادین واردیر. بیر قادین، ائکونومیک اولا‌راق اؤزونه یئترلی قونوما گلدییینده و اؤزگورلشمه‌یی سئچدییینده، ائرکک حاکمیتی‌نین نورم ساییلدیغی بیر ایلیشکینی سوردورممه ائحتیمالینین داها چوخ اولدوغونو بیلیریک. سوردورمز، چونکی بونو ائده بیلر. بیر چوخ قادین، فمینیست دوشونجه ایله ایلیشکی قورور، اؤزگورلشمه‌یی سئچیر، آنجاق آتااَرکیل ائرکک‌لره ائکونومیک آنلامدا باغلیدیرلار. اونلاردان آیریلماق‌لاری تمامن ایمکانسیز اولماسا دا چتیندیر. بو گون بیر چوخ قادین، حرکت ایلک باشلادیغیندا آنجاق بعضی‌لریمیزین بیلدییی بیر شئیی، ایشله‌مه‌یین موطلق بیزی اؤزگورلشدیرمه‌یه‌جه‌یینی بیلیر. آنجاق بو دوروم، قادینین اؤزگورلشمه‌سی اوچون ائکونومیک آنلامدا باغیمسیز(موستقیل) اولماسینین گرکلی اولدوغو گئرچه‌یینی دَییشدیرمیر. بلکه بیزی اؤزگورلشدیرن، ایشله‌مک دئییل ائکونومیک آنلامدا اؤزونه یئترلی اولماقدیر دئییریکسه بیر سونراکی آددیمی آتمالیییق. بیزی نئجه بیر ایشله‌مه شکلی‌نین اؤزگورلشدیره‌جه‌ییندن دانیشمالیییق. گئنل اولا‌راق داها یوکسک امک حاقی اولان ایش ساعات‌لاری راحات اولان ایشلرین ایشله‌یه‌نه ان یوکسک درجه‌ده اؤزگورلوک سوندوغو آچیقدیر.

بیر چوخ قادین ناراحاتدیر چونکی فمینیست دوشونجه اونلاری ایشله‌یه‌رک اؤزگورلشه‌جک‌لرینه ایناندیرمیشدی. گئنل اولا‌راق، هم ایشده هم ده ائوده اوزون سوره‌لر ایشله‌دیک‌لرینی آنلادی‌لار. فمینیست حرکتین قادین‌لاری ائوین دیشیندا ایشله‌مه‌یه اولوملو(موثبت) باخما‌لاری اوچون جسارتلندیرمه‌سی‌نین اؤنجه‌سینده، ائکونومیک بؤحران بو دَییشیمی اونسوز دا ایجبار حالینا گتیریردی. گونوموزون فمینیست حرکتی هئچ گئرچکلشمه‌سیدی ده بو گون بیر چوخ قادین ایشله‌ییردی؛ آنجاق فمینیست‌لر توپلومسال جینسیت آیری سئچکیلینه قارشی چیخماسایدی‌لار، قازاندیغیمیز حاق‌لارا صاحیب اولمامیز مومکون اولمازدی. بیر چوخ قادین، ایشلمک مجبوریتینده اولماق‌دان دولایی فمینیزمی “سوچلاییر” اما حاق‌سیزدیر بو سوچلاما. توکتیمه(مصرف) سؤیکه‌نن کاپیتالیزمین قادین‌لاری ایشلمه‌یه مجبور ائدن تمل عونصور اولماسی هله ده کئچرلی‌لییینی قورور. ائکونومی‌نین دورغونلاشدیغی شرطلرده، بیر زامان‌لار ساده‌جه ائو قادینی اولما خیالینی قوران قادین‌لار، ائوین دیشیندا ایشله‌مه‌مه‌یی سئچسیدی‌لر آغ‌دریلی اورتا صینیف عائله‌لری، صینیفسل قونوم‌لارینی و یاشام طرزلرینی قورویا بیلمزدی‌لر.

فمینیست آکادئمیسیئن‌لر، قادین‌لارین ایش حیاتینا قاتیلیمی‌نین اؤزلرینه گوون‌لری‌نین آرتماسی و توپلوما پوزیتیو بیچیمده قاتیلماق‌لاری آنلامیندا قازانجلارا ندن اولدوغونون بلگه‌لریدیر. ائو قادینی اولا‌راق ائو ایچینده ایشله‌ین بیر قادین، صینیفسل قونومو(مؤوقئعی) نه اولورسا اولسون، گئنل‌لیکله تجرید اولونموشدو، یالنیز ایدی و بؤحران یاشاییردی. قادین یا دا ائرکک بیر چوخ ایشله‌ین، اؤزونو ایش یئرینده گوونده حیس ائتمه‌سه ده، داها بؤیوک بیر بوتونون پارچاسی اولا‌راق حیس ائدر. ائوده‌کی سورون‌لار داها چوخ ایسترئس یارا‌دیر و چؤزولمه‌سی داها چتیندیر، اما ایش یئرینده‌کی سورون‌لار هر کس طرفیندن پایلاشیلیر و چؤزوم تاپماق فعالیت‌لری یالنیز یاشانماز. ائشیکده‌کی ایشلرین چوخونو ائرکک‌لرین گؤردویو زامان‌لاردا، قادین‌لار ائوی ائرکک اوچون استراحت و راحاتلاماق مکانی حالینا گتیرمک اوچون ایشله‌ییردی‌لر. قادین اوچون ائو، ساده‌جه ائرکک‌لر و اوشاق‌لار اولمادیغیندا بیر راحاتلاماق یئری ایدی. ائوده‌کی بوتون زامان‌لارینی، باشقا‌لارینین احتیاج‌لارینی قارشیلاماغا صرف ائتدیک‌لری زامان ائو، قادین‌لار اوچون بیر ایش آلانیدیر؛ راحاتلادیق‌لاری و دینج‌لیک حیس ائتدیک‌لری بیر یئر دئییل. ائشیکده ایشلمک ایسه ان چوخ (هتروسئکسوال اولسون یا دا اولماسین بیر چوخو یالقیز یاشایان) سوبای قادین‌لار اوچون اؤزگورلشدیریجی اولوبدور. بیر چوخ قادین ایسته‌دییی شکیلده بیر ایش تاپا بیلمه‌ییب و ایش گوجونه قاتیلماق‌لاری، ائو ایچینده‌کی یاشام کیفیت‌لرینی دوشوروبدور.

داها اؤنجه هئچ ایشله‌مه‌میش یا دا چوخ آز ایشله‌میش اولان یاخشی ائییتیم آلمیش و ایمتیازلی قادین‌لار، ایش آیری‌سئچکی‌لیگی قارشی‌سیندا فمینیزمین گتیردییی دَییشیم‌لردن فایدالاندی‌لار. بو سایه‌ده، ایستدیک‌لری، ائکونومیک آنلامدا اؤزلرینه یئترلی حالا گلمه‌لرینه ندن اولان ایشلره داها چوخ گیره بیلدی‌لر. اونلارین باشاری‌لاری، بیر چوخ قادینین اؤزلرینی دَییشدیرمه‌دی. ایللر اؤنجه، Feminist Theory: From Margin to Center-دا (فمینیست تئوری:چپردن مرکزه) بونلاری دئدیم:

اگر قادین‌لارین ایش یئری شرط‌لرینی یاخشیلاشدیرماق مسئله‌سی، فمینیست حرکتین گوندمینده‌کی مرکزی قونومونو قادین‌لارا داها یوکسک ماعاشلی ایشلر تامین ائتمک و هر صینیفدن ایشسیز قادینا ایش تاپماق فعالیت‌لری ایله بیرلشدیرسه‌یدی، او زامان فمینیزمین ده بوتون قادین‌لارین ماراقلارینا سس‌لنن بیر حرکت اولا‌راق گؤروله بیلردی. کاریئریزمه، قادین‌لارین یوکسک گلیرلی ایش الده ائتمه‌لرینه اوداقلانما، بیر چوخ قادینی فمینیست حرکته یابانجیلاشدیردی. بو آیریجا، فمینیست آکتیویست‌لرین، آرتان ساییدا بورژووا قادینین ایش گوجونه قاتیلماسینین، قادین‌لارین بیر قروپ اولا‌راق ائکونومیک گوج قازانما‌لاری آنلامینا گلمه‌دییی گئرچه‌یینی گؤز آردی ائتمه‌لرینه ایمکان تانیدی. یوخسول و ایشچی صینیفیندن اولان قادین‌لارین ائکونومیک دورومونا باخا‌جاق اولسایدی‌لار، آرتان ایشسیزلیک سورونونو و قادین‌لارین آرتان بیر بیچیمده یوخسول‌لارین صف‌لرینه قاتیلماقدا اولدوغونو گؤره بیلیردی‌لر.

یوخسوللوق، مرکزی بیر قادین مسئله‌سی حالینا گلیبدیر. آغ‌دریلی اوستونلوکچو، کاپیتالیست، آتااَرکیل فعالیت‌لر، توپلوموموزداکی سوسیال یاردیم سیستئمینی پارچالاماغا داوام ائده‌جک، یوخسول و مؤحتاج دورومدا اولان قادین‌لار، سیغینا‌جاق و یئیه‌جک کیمی یاشامین ان تمل گرکسینیملرین‌دن بئله محروم بوراخا‌جاقدیر. موحافیظه‌کار پولیتیکا‌چی‌لارین قادین‌لارا سوندوغو چؤزوم ایسه ائرکک‌لرین کئچیندیردییی آتارکیل، ائرکک حاکمیتینده‌کی ائولره دَییشیر. آیریجا بو پولیتیکا‌چی‌لار، هم قادین هم ده ائرکک اوچون ایشسیزلییین کوتله‌سل بویوتدا اولدوغونو، حتی اورتادا ایش فیلان اولمادیغینی و مااشی اولا بیر چوخ ائرکه‌یین ده قادین و اوشاق‌لاری کئچیندیرمک ایسته‌مه‌دییینی گؤز آردی ائتمکده‌دیرلر.

قادین‌لارا ایشله‌مه‌یی فرقلی بیچیمده یئنی‌دن دوشونمه‌یی اؤنرن، بیر چیخیش یولو گؤسترن بیر فمینیست گوندم یوخدور. توپلوموموزدا حیات باها‌لی اولدوغو اوچون ایش، قادین‌لار دا داخیل اولماق اوزره بیر چوخ ایشله‌ین اوچون ائکونومیک آنلامدا اؤزونه یئترلی اولمایا ندن اولور. یئنه ده بوتون قادین‌لار ائرکک حاکمیتی قارشیسیندا سئچیم ائده بیلمه اؤزگورلویونه و اؤزلرینی بوتونو ایله گئرچکلشدیره بیلمه حاقینا صاحیب اولا‌جاقسا، ائکونومیک آنلامدا اؤزونه یئترلی‌لییه احتیاج‌لاری واردیر.

ائکونومیک آنلامدا اؤزونه یئترلی اولماق؛ آغ‌دریلی اوستونلوکچو کاپیتالیست، آتااَرکیل کوتله مئدیاسی‌نین بیزه سوندوغو یاخشی یاشام ایمگه‌سینه قارشی، آلتئرناتیو یاشام طرزلری گرکدیریر. دولو و یاخشی یاشاماق، یاشانا بیلر امک حاق‌لاری آلارکن اؤز گوونیمیزی و اؤز سایغینیزی آرتیران ایشلر گؤره بیلمک اوچون، ایش پایلاشیمی پروقرام‌لارینا احتیاجیمیز اولا‌جاقدیر. اؤیرتمن‌لرین و هر آلاندا خیدمت ایشچی‌لری‌نین داها چوخ امک حاقی آلما‌لاری گرکه‌جک. ائوده قالیب اوشاق بؤیوتمک ایسته‌ین قادین و ائرکک‌لر، دؤولتدن دستک آلما‌لیدیر؛ بونونلا بیرگه، بو اینسان‌لارین مکتب تحصیلینی بیتیرمک‌لری و اونیوئرسیته ائوده اوخوماق‌لارینی اولاناق یارادا‌جاق ائو ائییتیمی پروقرام‌لاری سونولما‌لیدیر. ائوده اوتوران اینسان‌لار، گلیشن تئکنولوژی سایه‌سینده، یوکسک اؤیرتیم درس‌لرینی ویدئودان ایزله‌یه‌رک و بللی بیر زامانی دا صینیفده کئچیره‌رک ائییتیم گؤره بیلمه‌لی‌دیرلر. ایر حکومتیمیز، ساواشی (عسگری خرج‌لری) دئییل ده توپلومسال ریفاهی و سوسیال یاردیمی اونایلاسا و بوتون وطنداش‌لار، ایش تاپمادیق‌لاری بیر یادا ایکی ایل سوره‌سینجه یاسال اولا‌راق دؤولت یاردیمی آلا بیلرسه، سوسیال یاردیم پروقرام‌لارینا یاپیشدیریلان نئگاتیو دامغا اورتا‌دان قالخا‌جاقدیر. ائرکک‌لر ده سوسیال یاردیما ال تاپمایینجا ائشیت‌لیگی یاخالاسا‌لار، سوسیال یاردیم آرتیق توپلومسال جینسیت دامغاسی داشیمایا‌جاقدیر.

آرتان صینیفسل اوچوروم، چوخ ساییدا قادینی ایمتیازلی هم‌جینس‌لریندن آییریر. شوبهه‌سیز، ائلیت قادین قروپ‌لارینین، اؤزل‌لیکله ده زنگین اولان‌لارین توپلوموموزدا صاحیب اولدوغو صینیفسل گوجون بؤیوک بیر بؤلومو، باشقا قادین‌لارین اؤزگورلویو باهاسینا قازانیلدی. یئنه ده، صینیفسل گوجه صاحیب قادین‌لاردان اولوشان کیچیک قروپ‌لار، داها آز ایمتیازلی قادین‌لاری دستکله‌ین و اونلارا یاردیما ندن اولان ائکونومیک پروقرام‌لار آراجیلیغی ایله، بو قادین‌لارلا آرا‌لارینا کؤرپو قورماغا چالیشیرلار. زنگین قادین‌لار، اؤزللیکله ده میراث یولو ایله زنگینله‌شن و فمینیست اؤزگورلشمه‌یه باغلی قالان قادین‌لار، صینیفسل گوجه صاحیب اولمایان قادین‌لارلا دایانیشما ماراقلارینی یانسیدان قاتیلیمچی(ایشتراکچی) ائکونومی ایستراتژیلری گلیشدیریرلر. بو آندا بو اینسان‌لار کیچیک بیر آزینلیقدیرلار، اما چالیشما‌لاری داها چوخ تانیندیقجا سایی‌لاری دا آرتا‌جاق.

اوتوز ایل اؤنجه‌سی‌نین فمینیست‌لری، توپلوموموزدا ایش آلانیندا یاشانا‌جاق دییشیم‌لری اؤنجه‌دن گؤرمه‌دیلر. کوتله‌سل ایش‌سیزلییین نورم حالینا گله‌جه‌یینی، قادین‌لارین اؤزلری‌نین اولمایان ایشلره حاضیرلاییر اولا بیله‌جه‌یینی دوشونمه‌دیلر. پولسوز سوبای قادین‌لارین، ایچینده اولدوق‌لاری فاجعه‌لی ائکونومیک سیخینتی اوزوندن سوچلانا بیلدییی و حتی جاناوارلاشدیریلدیغی، سوسیال یاردیمی هدف آلان موحافیظه‌کار و بعضن ده لیبئرال قاناددان گلن سالدیری‌لاری اؤن گؤره بیلمه‌دیلر. بوتون بو اؤن گؤرولمه‌ین گئرچک‌لیکلر، ویزیونئر فمینیست دوشونرلرین اؤزگورلشمه و ایش آراسینداکی ایلیشکی حاقیندا یئنیدن دوشونمه‌سینی گرکدیریر.

بو گون، بیر چوخ فمینیست آکادئمی‌سینین ایشله‌مه‌سی، قادینین ایش گوجو ایچینده‌کی رولو، بو رولون ایستر قادین‌لارین اؤز منلیک‌لرینی آلقیلاما‌لاریندا(درک ائتمه‌لرینده) ایسترسه ائو ایچینده‌کی رول‌لاریندا نه کیمی دییشیم‌لره یول آچدیغی حاقیندا بیر شئی‌لر سؤیله‌ییرلر. آنجاق، ایشله‌ین قادین‌لارین سایی‌سینین آرتماسینین ائرکک حاکمیتینی آزالدیب آزالتمادیغی حاقیندا اورتادا چوخ ایش یوخدور. بیر چوخ ائرکک، ایشسیزلیک اوچون و آتااَرکیل گله‌نک‌لرین اونلارا وئردیگی ثابیت کیم‌لیک‌لرین الدن وئریلدییندن دولایی ایشله‌ین قادین‌لاری سوچلاییر. اونلار اوچون بو کیملیک‌لرین ساده‌جه بیر خیال اولوب اولماماسینین بیر اؤنمی یوخدور. گله‌جکده، فمینیست گوندمین اؤنملی بیر عونصورو اولا‌راق، ائرکک‌لرین قادین‌لار و ایشله‌مه‌نین طبیعتی حاقیندا بیلگیلندیرمه‌لری، بئله‌جه ایش گوجونده‌کی قادین‌لارین اونلارین دوشمنی اولمادیغینی گؤرمک‌لری تامین اولونما‌لی‌دیر.

قادین‌لار اوزون بیر سوره‌دیر ایشله‌ییرلر. بو گونه قدر یوکسک یا دا آز ایش حاقی آلان بیر چوخ قادین، ایشله‌مه‌یی فمینیست اوتوپیا‌چی تصوورلارین ایره‌لی سوردویو قدر آنلاملی گؤرمه‌دی. قادین‌لار، یاشام کئیفیت‌لرینی هر دوزئیده یوکسلتمکدن باشقا داها چوخ توکتمک اوچون ایشله‌دیک‌لرینده ایشله‌مه، ائکونومیک آنلامدا اؤزونه یئترلی‌لییه ندن اولمور. قازاندیقلاریمیز وار اولوشوموزو راحاتلاشدیرماق اوزره ایشله‌دیلمه‌دییی تقدیرده داها چوخ پول، داها چوخ اؤزگورلوک آنلامینا گلمیر. ایشله‌مه‌نین آنلامینی یئنیدن دوشونمک، گله‌جه‌یین فمینیست حرکتی اوچون اؤنملی بیر گؤرَو‌دیر. قادین‌لارین یوخسوللاشما‌لارینی اؤنله‌مه‌یین، مادی آنلامدا اؤنملی اکسیک‌لیک‌لری اولسا دا، داها یاخشی بیر حیاتا صاحیب اولما‌لارینین یول‌لارینی آراشدیرماق، فمینیست حرکتین باشاریسی اوچون بؤیوک اؤنم داشیییر.

فمینیست حرکت، باشلانغیجدا قادین‌لارین ائکونومیک آنلامدا اؤزونه یئترلی حالا گلمه‌یینی بیرینجی هدفی حالینا گتیرمه‌دی. یئنه ده، قادین‌لارین یاخشی اولمایان ائکونومیک دوروملارینین گوندمه آلینماسی، سونوج اولا‌راق، کوللئکتیو ایلگی اؤرگوتله‌ین فمینیست بیر پلاتفورمانین اولوشماسینا یول آچا بیلر. بو پلاتفورما، کوللئکتیو اؤرگوتلنمه، اورتاق آلان و بوتون قادین‌لاری بیرلشدیرن بیر مسئله اولا بیلر.

یوروم یازین

Back to Top