دیل سئچین

فمینیزم هر کس اوچوندور: فمینیزمه یاخین گلین

turkan

بئل هوکس

حاضیرلایان: تورکان اورمولو

اویان‌نیوز: فمینیزم حاقیندا سیرا یازی‌لار اولا‌راق سیزه تقدیم ائدیله‌جک بو یازی‌لار «فمینیزم هر کس اوچوندور» کیتابیندان بؤلوم‌لردیر. بو کیتاب تورکان اورمولو طرفیندن تورکییه تورکجه‌سیندن آذربایجان تورکجه‌سینه اویغونلاشدیریلمیشدیر.

بئل هوکس آدلی یازارین «فمینیزم هر کس اوچوندور»(Feminism is for Everybody: Passionate Politics) کیتابی تورکییه تورکجه‌سینه ائجئ آیدین، بئرنا کورت، شیرین اؤزگون و آیسئل ییلدیریم طرفیندن چئویریلیب بگست یایین‌لاری طرفیندن یایینلانمیشدیر.

 

گیریش

فمینیزمه یاخین گلین

گئتدیگیم هر یئرده، کیم اولدوغوم و نه ایش گؤردویومو سوروشان اینسان‌لارا، یازار، فمینیست تئوری‌سیین و کولتور اَلشدیرمنی اولدوغومو غورورلا سؤیله‌ییرم. فیلم‌لر و گوندمده اولان کولتور قونوسوندا یازدیغیمی، آراجین ایچین‌ده‌کی مئساژی [۱] تحلیل ائله‌دیییمی آنلادیرام. بیر چوخ اینسان بونلارین هیجانلی اولدوغونو دوشونور و داها آرتیق اؤیرنمک ایسته‌ییر. نتیجه‌ده هامی سینمایا(کینویا) گئدیر، تئلئوئزیون ایزله‌ییر و درگی‌لره گؤز آتیر؛ هامی‌نین آنلادیغی مئساژ و باخدیغی گؤرونتولر حاقیندا بعضی فیکیرلری وار. قارشیلاشدیغیم بو قدر فرقلی اینسانین کولتور اَلشدیرمنی اولا‌راق ائتدیک‌لریم و یازی یازما ایسته‌ییمین هارا‌دان قاینالاندیغینی آنلاماق هئچ ده چتین اولمور؛ نئجه اولسا اینسان‌لارین چوخو بیر شئی‌لر یازماق ایسته‌ییر و یازیرلار، اما ندنسه سیرا فمینیست تئوری‌یه گلینجه سورولار بیتیر. بونون یئرینه، فمینیزمین شرری و پیس فمینیست‌لر حاقیندا ائشیتمدیییم شئی قالمیر: «اونلارین» ائرکک‌لردن نئجه نیفرت ائتدییینی، «اونلارین» دوغایا(طبیعته) و تانرییا نئجه قارشی چیخماق ایسته‌دیگینی، «اونلارین» بوتونونون لئزبیین اولدوغونو، «اونلارین» بوتون ایشلری اله کئچیره‌رک قارشی‌لاریندا هئچ بیر شانسی اولمایان آغ ائرکک‌لره دونیانی نئجه زهیر ائتدییینی ائشیدیرم گئنل‌لیکله.

عینی اینسان‌لارا هانسی فمینیست کیتاب یا دا درگی‌لری اوخویورسونوز، هانسی فمینیست سؤیلشی‌لری دینله‌دینیز، هانسی فمینیست آکتیویست‌لری تانیییرسیز دئیه سوروشدوغومدا ایسه فمینیزم حاقیندا بوتون بیلدیک‌لری‌نین قولاق‌دان دولما شئی‌لر اولدوغونو، فمینیست حرکتده گئرچک‌دن نه‌لر یاشاندیغینی بیلمدیک‌لرینی، حرکتین تام اولا‌راق نه‌ ایله ایلگی‌لی اولدوغونو سؤیله‌یه بیله‌جک قدر فمینیزمه یاخینلاشمادیق‌لارینی سؤیله‌ییرلر. چوخونون گؤزونده فمینیزم ائرکک‌لر کیمی اولماق ایسته‌ین بیر اوووج هیرس‌لی قادین آنلامینا گلیر. فمینیزمین حاق‌لارلا و قادین‌لارین ائشیت حاق‌لار الده ائتمه‌سیله ایلگی‌لی اولدوغونو دوشونمه‌ییرلر بئله. اؤز بیلدیییم و اؤز یاشادیغیم شکلینده فمینیزمدن دانیشدیغیمدا ایسه دقتله دینله‌ییرلر. یئنه ده دانیشیق‌لاریمیز بیتدییینده منیم فرقلی اولدوغومو؛ ائرکک‌لردن نیفرت ائدن هیرس‌لی «گئرچک» فمینیست‌لر کیمی اولمادیغیمی دئییرلر او آن. من ده بیر اینسان نه قدر گئرچک و رادیکال فمینیست اولا بیلرسه او قدر گئرچک و رادیکال بیر فمینیست اولدوغومو دئییرم و اگر فمینیزمه یاخیندان باخمایا جسارت ائدرلرسه فمینیزمین دوشوندوک‌لری شئی اولمادیغینی اونلارین دا گؤرجه‌یینی سؤیله‌ییرم.

نه زامان بئله بیر قارشیلاشما یاشاسام، اورا‌دان آیریلدیغیمدا کئشکه اَلیمده کیچیک بیر کیتاب اولسایدی و بویرون بو کیتابی اوخویون، سیزه فمینیزمین نه اولدوغونو، حرکتین نه‌ ایله ایلگی‌لی اولدوغونو آنلادا‌جاقدیر دئیه بیلسم دئیه کئچیریردیم آغلیمدان. اَلیمده قیسا و آچیق، اوخویوب آنلاماغی اولدوقجا راحت بیر کیتاب اولسون ایسته‌ییرم؛ زورلاییجی تئرمین‌لر و یا آکادئمیک دیلله یازیلمیش قالین بیر کیتاب دئییل، آچیق و آنلاشیلان بیر کیتاب. فمینیست دوشونجه‌نین، پولیتیکانین و پراتیکین حیاتیمی دییشدیردییی آندان بری بو کیتابی ایسته‌ییرم. داوامی، پولیتیک حیاتیمین تملی‌نی اولوشدوران و سونونا قدر ایناندیغیم فمینیست پولیتیکانی داها یاخشی آنلایا بیلسین‌لر دئیه بو کیتابی سئودیییم اینسان‌لارا وئرمک ایسته‌ییرم.

«فمینیزم ندیر؟» سوروسونا قورخویلا یا دا فانتئزییه دایانمایان بیر جواب‌لاری اولسون ایسته‌ییرم. بو بسیط تانیم ویا تعریف اللرینده اولسون، اونو تکرار- تکرار اوخوسون‌لار و بیلسین‌لر ایسته‌ییرم: «فمینیزم جینسیت‌چی‌لیگی، جینسیت‌چی سؤمورونو و باسقینی سونا چاتدیرماغا چالیشان بیر حرکتدیر». ایلک دفعه بوندان اَن آز اون ایل اؤنجه Feminist Theory: From Margin to Center (فمینیست تئوری:چپردن مرکزه) آدلی کیتابیمدا اؤنردیییم بو تانیمی سئویرم؛ چونکی حرکتین ائرکک قارشیتی اولماقلا علاقه‌سی اولمادیغینی آچیقجا اورتایا قویور و بو آچیق‌لیق بیر گرچه‌یی اونوتمامیزا یاردیمچی اولور: ایستر قادین اولاق ایستر ائرکک، هامیمیز، دوغولدوغوموز آندان اعتبارن توپلومساللاشما واسیطه‌سیله جینسیت‌چی دوشونجه و ائیلمی قبول ائتمه‌یه یؤنلندیریلیریک. بونون بیر سونوجو اولا‌راق، قادین‌لار دا ائرکک‌لر قدر جینسیت‌چی اولا بیلر. بو دوروم ائرکک تحککومونه حاق قازاندیرماز یا دا اونو گرک‌لی ائتمز؛ فقط فمینیست دوشونرلرین حرکتین ائرکک قارشیتلیغین‌دان عبارت اولدوغونو وار سایماسینین ضعیف و یانلیش اولاجاغی آنلامینا گلیر. قورومساللاشمیش(نهادینه اولموش) جینسیتچی‌لیگی آدلاندیرمانین بیر دیگر یولو اولان آتااَرکیل‌لیگییه سون قویا بیلمک اوچون بونو آچیق بیر شکیلده اورتایا قویمامیز گرکیر: بیز هم منطیق هم ده اورکدن دَییشمدیکجه، جینسیت‌چی دوشونجه و ائیلمین یئرینه فمینیست دوشونجه و ائیلمی گتیرمه‌دیکجه جینسیت‌چی‌لیگی داوام ائتدیرمیش اولوروق.

بیر قروپ اولا‌راق آتااَرکیللیگین صفاسینی اَن چوخ سورن‌لر، ارکک‌لرین اوستون اولدوغو و بیزه حؤکم ائتمه‌‌لری گرکدییی وارساییمی‌نین(فرضیه‌سی‌نین) فایداسینی اَن چوخ گؤرن‌لر، ائرکک‌لر اولموشدور و بو بو گون ده بئله‌دیر. فقط بو صفانین بیر ده بده‌لی اولموشدور. ائرکک‌لر آتااَرکیل‌لیگین نعمت‌لری قارشیلیغیندا قادین‌لارا حؤکم ائتمکله، آتااَرکیل‌لیگین ضرر گؤرمه‌مه‌سی اوچون گرکیرسه زوراکیلیقدان ایستیفاده ائده‌رک بیزلری سؤمورمک و باستیرماقلا «یوکوملودورلر»(مسئولدورلار). حالبوکی ائرکک‌لرین چوخو اوچون آتااَرکیل ائرکک اولماق چتیندیر. بیر چوخ قادین‌لارا قارشی دویولان نیفرت و قورخودان و قادین‌لارا قارشی اولان زوراکیلیقدان راحات‌سیز اولور. حتی بو دوروم سؤز قونوسو زوراکیلیغی داوام ائتدیرن‌لر اوچون ده کئچرلیدیر. آنجاق بیر طرفدن ده آتااَرکیللیگین نعمت‌لریندن کئچمکدن قورخارلار. آتااَرکیل‌لیک دَییشرسه اوووج‌لارینین ایچی کیمی بیلدیک‌لری بو دونیا نه حالا گلر، هئچ بیر فیکیرلری یوخدور. دولایی‌سییلا هم عقل هم ده منطیقله یانلیش اولدوغونو بیلسه‌لر ده، ائرکک تحککومونو پاسیو بیر شکیلده دستکله‌مک ایشلرینه گلیر. ائرککر سورکلی فمینیست‌لرین نه ایسته‌دییینی بیلمه‌ییریک دئییرلر منه. اونلارا اینانیرام. دَییشه بیله‌جک‌لرینه و اولقونلاشا(بالیغ اولاجاقلارینا) بیله‌جک‌لرینه ده اینانیرام. اوسته‌لیک فمینیست حاقیندا نه قدر چوخ شئی اؤیرنسه‌لر او قدر قورخمازلار فمینیزمدن؛  چونکی فمینیست حرکت، ائرکک‌لر اوچون ده آتااَرکی‌نین کؤله‌لییین‌دن قورتولوش اومودونو باریندیریر.

بو قیسا ال کیتابینی، اَن آز ایگیرمی ایلدیر حسرتینی چکدیییم بو کیتابی، گنجی‌یله یاشلی‌سییلا ائرکک‌لر اوچون ده یازدیم. هامیمیز اوچون یازدیم. یازماق مجبوریتینده قالدیم؛ بیری‌لری یازار دئیه گؤزلدیم اما کیمسه یازمادی. نه وار کی بو کیتاب اولما‌دان، بو اولکه‌ده هر گون آنتی-فمینیست تپکی‌نین(تپکی: عکس‌العمل) بومباردمانینا معروض قالان، اؤزلرینه، حاقیندا چوخ آز شئی بیلدیک‌لریم بیر حرکتدن نیفرت ائتمه‌لری و بو حرکته دیرَنمه‌لری سؤیله‌نن کوتله‌لره سس‌لنمک ایمکان‌سیزدی. بلکه بیزه فمینیزمدن دانیشان بیر سورو اؤیرتیم آماجلی کیتابجیق، راحت اوخونا بیلن کیتاب و بولتن اولسایدی ( کی اولماسی گرکن ده بودور)، بو کیتاب دا فمینیست پولیتیکا آدینا بیزلره سس‌له‌نن توتقولو(اشتیاق) سس‌لردن یانلیزجا بیری اولاردی. دونیانین هر یانیندا، فمینیزمین سؤزونون یاییلماسینا ندن اولان رئکلام تابلولاری قورولما‌لی‌دیر؛ درگی‌لرده و آوتوبوس‌لاردا یایینلانما‌لی‌دیر. بو گون هله او نؤقطه‌ده دئییلیک؛ یالنیز فمینیزمی پایلاشماق، حرکت آدینا هامینین آغلینا و اوریینه سس‌لنمک اوچون ائتمه‌میز گرکن بودور. فمینیست دَییشیم حال حاضیردا یاشام‌لاریمیزی اولوملو(موثبت) یؤنده ائتکی‌له‌ییر. آنجاق فمینیزم حاقیندا ائشیتدییمیز هر شئی اولومسوز(منفی) اولاندا، اونون اولوملو یؤن‌لرینی ده گؤرمه‌مه‌یه باشلاییریق.

ائرکک تحککومونه دیرنمه‌یه، آتااَرکیل دوشونجه‌یه باش قالدیرمایا ( و حیاتیمداکی اَن گوجلو آتااَرکیل سسه، آنامین سسینه قارشی چیخمایا) باشلادیغیمدا هله یئتکین‌لیک چاغیندایدیم؛ اینتیحار ائتمه‌یی دوشونوردوم، دئپرئسیوندایدیم، حیاتیمین آنلامینی و حیاتین ایچینده اؤزومه عاید بیر یئری نئجه و هارادا تاپا بیله‌جه‌ییمی بیلمیردیم. منه، اوزَرینده آیاقدا قالا بیله‌جه‌ییم بیر ائشیت‌لیک و عدالت زمینی سونماسی اوچون فمینیزمه احتیاجیم وارییدی. زامانلا آنام دا فمینیزم دوشونجه‌سینی منیمسه‌دی، من داخیل قیزلارینین (آلتی باجی‌ییق) فمینیست پولیتیکا سایه‌سینده داها یاخشی بیر یاشاما قوووشدوغونو، فمینیست حرکت‌ده‌کی وعده‌نی و اومودو گؤردو. من ده بو کیتابدا، سیزلرله و هر کسله بو اومودو و وعده‌نی پایلاشماق ایسته‌ییرم.

هئچ کسین هئچ کسه حؤکم ائتمه‌دییی بیر دونیادا یاشادیغیمیزی دوشونون. قادین‌لارلا ائرکک‌لرین بیر- بیرینه بنزه‌مه‌دییی و حتی هر زامان ائشیت ده اولمادیغی؛ اما ایلیشکی‌لریمیزی شکیللندیرن(فورمالاشدیران) یاشام فلسفه‌سی‌نین قارشیلیقلی‌لیق اساسی اوزَرینده قورولدوغو بیر دونیادا یاشادیغیمیزی دوشونون. هر بیریمیزین اؤزوموز اولا بیلدیییمیز بیر دونیادا، باریش و اولاناق‌لار دونیاسیندا یاشادیغیمیزی دوشونون. فمینیست دئوریم(اینقیلاب) تک باشینا بئله بیر دونیا یاراتماز؛ ایرق‌چی‌لییه(نژادپرست‌لییه)، صینیف ائلیتیزمینی(قشر نخبه‌گرایی‌سینی) و ایمپئریالیزمی ده سونا چاتدیرمامیز گرکیر. آنجاق فمینیزم، اؤزونو بوتونویله گئرچکلشدیرمیش قادین و ائرکک‌لر اولا‌راق اؤزله‌دیییمیز توپلومو یارادا بیلمه‌میزی مومکون قیلا‌جاقدیر؛ اؤزگورلوک(آزادلیق) و عدالت خیاللاریمیزی گئرچکلشدیره بیلجییمیز بیر توپلومدا بیرلیکده یاشایا بیلمه‌میزی تامین ائده‌جکدیر. یاخینا گلین و فمینیزمین یاشامینیزا، هامیمیزین یاشامینا نئجه توخونوب بو یاشام‌لاری دَییشدیره بیله‌جه‌یینی گؤرون. یاخینا گلین و فمینیست حرکتین دردی‌نین نه اولدوغونو اؤز گؤزلرینیزله گؤرون. یاخینلاشین، بونو گؤره‌جکسینیز: فمینیزم هرکس اوچوندور.

  ———-

[۱] بئل هوکس بوردا ایله‌تیشیم تئوری‌سیینی مارشال مک‌لوهان’ین «آراج مئساژدیر» سؤزونه ایشاره ائدیر. مک‌لوهان بو سؤزویله ایله‌تیشیم آراجی‌نین اؤزونه اؤزگو(اؤزونه مخصوص) بیچیمی‌نین، مئساژین دوغوردوغو آلقینی ائتکیله‌دییینی اؤنه سورور.

یوروم یازین

Back to Top