دیل سئچین

"میللی حؤکومت"ین موغانداکی ایزلرینین آختاریشیندا

1510732_586839291384737_414403052_n

اویان نیوز:

میرجمال حسینی

 

آذرین ایگیرمی بیرینجی گونو قارسیز اولماز…

بو آخشام سید جلیل(بؤیوک قارداشیم سید جلیل حسینی) و بیر سیرا دوستلارلا اوتوروب صحبت ائدیردیک من رحمتلیک آتامین همیشه حیرتله دئدییی بیر سؤزو خاطیرلاتدیم. آتام دئیردی کی ۲۱ آذرده همیشه قار یاغار موغانا! لاکن نه دن بو ایل قار یاغماییب! من بو سؤزو دییه ن کیمی بوتون دوستلار منیم سؤزومون تاییدینده هر کس بیر اؤرنک گتیردی مثلا فضل دئدی :چنگیز بَی، نصرت بَیین اوغلو دا همیشه بو سؤزو دئییر ۲۱ بیر آذر اصلا قارسیز اولماز . باشقا بیر دوست دا بیر قوجا عمی سی نین دئدیینی خاطیرلادی. ۲۱ آذر و قارلا باغلی! ائله بو آن سیگار آلماقدان اؤترو ائودن ائشییه چیخدیم. تعجوبوم بیره یوز آرتدی! چونکو هاوانین هئچ قار هاواسینا بنزه مه دییی حالدا گؤردوم قارلاییر و یئر آغاریب و بئله لیکله موغانین بو ایلده کی ایلک قاری ۲۱ آذر گئجه سیندن یاغماغا باشلادی.

قار هاواسی، اینسانلارین نفس لرینین بولوتلانماسینی گؤدوکده، آتامین ۲۱ آذرله باغلی بیر خاطیره سی یئنه ده یادیما دوشدو. گؤزلریمی باغلادیم، سانکی آتام او خاطیره نی اؤز سسی ایله آنلاتماغا باشلادی:”او گون چوخ قار یاغمیشدی هاوا چوخ سویوق، آمانسیز و شاختا هر بیر انسانین حیاتینی تهلوکه یه سوروکله ییردی . لنگان گدیگینده بیر دئموکرات عایله سی شمالی آذربایجانا کئچمک ایسته ینده یولدا بئی لرین و امنیه لرین پوسقوسونا دوشور و طالعین ان قدار فاجعه لریندن بیرینی یاشاییرلار. امنیه لر اونون ۱۸ یاشلی قیزنا زوراکالیق ائدیب اوغلونو قورشونلامیشدیلار. قوجانی ایسه قوللارینی باغلایب قیچیندان گولله وورورلار. بیر آز او مکاندان چکیلیب بیر اوجا یئرده دوروب اونون قیزینی و خانیمی نی قوجا آتاسینین یاراسیندان نئجه عذاب چکمه یینه باخماغا واردار ائدیرلر بو حالدا نئچه قورد قوجایا یاخینلاشیب اونو دیری دیری یئمه یه باشلاییرلار و اوغلونون جنازه سینی سورویوب آپاریرلار . تحقیر ائتدیرلمیش قیزین ائله اورداجا اوره یی دایانیب، حیاتدان گئدیر و جنازه سی ائله اوردا آتیلیر. قوجا دئموکراتین خانیمی و شهید اولموش اوغولون، تحقیر ائدیلمیش و حیاتین ایتیرمیش گنج قیزین آناسی دلیجه سینه چیغیرماغا باشلاییر و گاه گولوب –گاه آغلاییرمیش. بو حالدا بیر نئچه قاچمیش و داغدا گیزلنمیش فدایی دئموکرات بو سسی ائشدیرلر و اوردا آتیشماغا باشلاییرلار. ۷ امنیه و بَی زاده نی اؤلدورندن سونرا خانیمی آزاد ائدیرلر .لاکین خانیم ۳ ایل یاشایا بیلمیشدیر و او اوچ ایلده دلی کیمی همیشه چؤللره قاچیرمیش و هئچ کیم اونو ائوه گتیره بیلمه ییرمیش. لاکن اونون ضعیف نؤقطه سی (قورد گلدی سؤزو ایمیش ) بیر اوشاغا دئییرمیشلر گئت دلی باجانا دئ کی قورد گلدی او خانیم اوغلونون و اری نین فاجعه لی اؤلومونو خاطیرلاییب، کنده طرف قاییدیرمیش. قورد گؤرنده تشنج ائدیرمیش و اؤزوندن گئدیرمیش. اونو مسخره ائتمه اوچون بَی لرین عایله لری گاهدان دلی باجان دئییه گولور و اونو اذیت ائتمه اوچون بیردن دئییرمیشلر دلی باجان قورد گلدی! و اوخانیمین او قورخونج آنلار یادینا دوشوب، تشنج ائدیرمیش.”

۱۳۲۴ ایلینده کی میللی حؤکومتین خوشبخت آنلارینی آنامین دیلیندن آنامین دیلییله ده آنلامیش اولدوم. آنام بونو دئییر؛ “صوبح چاغلاری دسته دسته حربی آددیملارلا هر گون ائویمیزین قارشی سیندان کئچن فداییلر دسته سی میللی مارش اوخویا-اوخویا گئدیردیلر . اونلارین اوخودوغو مارش منیم بئله یادیمدا قالمیشدیر:

قانلی گؤنول مرزده یایتیب،

بو قوجا آی میلتیمیز،

دوشمانی حیرت ده قویوب،

وارلیغیمیز جورعتیمیز.

 من گئدره م اوغلوم قالار،

 دوشمان اوسته بومبا سالار،

 یاشا یاشا آذربایجان،

ائی تورپاغی لعل مرجان.

آذربایجان پاک یوردوموز،

قوربان سنه بو جانیمیز،

چوخ مؤحکمدیر ایمانیمیز،

عزتیمیز وجدانیمیز.

یاشا یاشا قیزیل اوردو،

آذربایجان بیزیم اولدو،

یاشا یاشا آذربایجان،

ائی تورپاغی لعل مرجان.

فداییلرین دسته سی اؤتوب گئدندن سونرا کندین بالاجا اوشاقلاری ایله الیمیزه بیر آغاج گوتوروب سیرایا دوزولوب اونلار کیمی مارش اوخویا-اوخویا رژه گئدیردیک.”

خوشبختلیگین فاجیعه لی سونو…

 

سئویملی و چوخ حؤرمتلی آنام ۷۷ یاشلی مارال خانیمین ۲۱ آذر ایل دؤنومو بهانه سی ایله فیرقه نین سون گئجه سی حاققیندا سؤیله دیی جانلی خاطیره سی سیزینله پایلاشیرام. آتاسی و آتامدان ائشیدیکلری ایله بیرگه اؤزونون گؤردوکلرینی دیله گتیرمیش. آنام دانیشدیقجا بیر باشا یازیرام. ایستیرم بو جانلی تاریخین سؤزونو تام سؤیله بیلدیگی آن قلمه آلماق ایسته ییرم .

آنام: “۱۱ یاشیم اولاردی آخشام چاغی هاوا قارالاندا بیردن آغیر قار یاغماغا باشلادی. موغانین اونگوت ماحالیندا پیرلی کندیندن اولان روح الله آدلی آتامین دوستو قاپینی دؤیدو و دئدی بئله بیر خبر دولاشیر کی فدایی لر صاباحاجاق قاچمالیدیرلار . بیر عدده بَی لرله امینه لر باشلارینا آدام ییغیبلار و دئمکراتلارین اورداکی تزه کند اونگوت حربی منطقه سینه (گردان) یوروش چکمک ایسته ییرلر و بیر سیرا رعیت ده اونلارا قوشولوب سلاح الده ائتمک نیتینده دیرلر. روح الله کیشی دئدی؛ بیرعده ده حاضیرلاشیب ایسته ییرلرکی دئموکراتلاری بَیلر شیکست وئرندن سونرا اونلاردان غنیمت و سیلاح اله کئچیرسینلر . آتام چوخ کؤورلدی. او آخشام صبحه جک یاتا بیلمه دی. هئی یئرین ایچینده اویانا-بویانا آشیردی . سانکی صاباح فرقه نه لره اوغرایاجاقمیش بیلیردی. صبح آچیلدی بیردن گؤردوک کندده های هوی وار. قونشو ائوین خانیمی منه دئدی :بو آخشام فدایی لری صبحه جک پاسگاهدا محاصیره ده ساخلاییب سحرچاغی اوباشدان خوروز بانیندا بَی لر و امنیه لر سون خبردارلیغینی فدایی لرین باشچی سینا ائدیبلر. بئله کی اگر سیلاح پاسگاهی و تفنگلری بیزه تحویل وئرمه سه نیز قرارگاهی اودا چکه جه ییک . فداییلرین باشچی سی تسلیم اولماییب و بَی لری مبارزه یه چاغیریر. بئله بیر خبری امنیه لره و بَی لره گؤنده ریر کی، سون داملا قانیمیزا قدر مدافعه ائده جه ییک، تسلیم اولماقدان هئچ بیر سؤز گئده بیلمز . قرارگاهداکی دئموکراتلارا بئله بیر قارا خبر گلیر کی تبریزده ملی جکومت چؤکدو و محاصرده اولان موغان فدایی لر چوخ تشویشه دوشورلر. قرارگاهین آلتیندان بیر تونل قازیب و دوورادان چوخ اوزاقدا چوله چیخماغا یول آچیرلار. فداییلر بئله قرارا گلیرلرکی بیر نفر بَی لرین و امنیه لرین باشینی مذاکره ایله بیر ایکی ساعات قاتسین و قراردگاه داکیلار بیر-بیر او تونلدن قاچماغا واخت الده ائده بیلسین. امنیه لر آرابالارلا دولو نفت گتیریب اورانی اودا چکمک ایسته ییرمیشلر. لاکن فدایی لر تفنگلرینین لوله سینی قرارگاهین دوواریندن چؤله قویوب و بَی لری آلداتمیشدیلار. گویا بوردا هله واریق. اصلینده ایسه تونلدن قاچیب جانینی قورتارماغا چالیشیردیلار. قارین گئدیکجه شیددتی آرتیردی. کولک و سیزاق آدامین دریسینی یاندیریردی. یالنیز باشچی و بیر عسکر قرارگاهدا قالمیشدیر. ۳۰۰ فدایی قازدیقلاری تونل یولو ایله جانینی تهلوکه دن موقتی اولاراق قورتارمیش و داغلارا چکیلمیشدیرلر. زامان و بوتون یئر- گوی او آندا اونلارین علیه نه ایشله ییردی. بیر ایکی ساعات اوردا قالان باشچی بَی لرین و امنیه لرین باشینی مذاکیره یه قاتماقلا واختی اوزادیرمیش کی، قاچان فداییلر بیر آز تهلوکه لی زونادان اوزاقلاشالار. سون هشدار داها جیددی وئریلدی. قرارگاهین اطرافینا نفت سپمه یه باشلاندی و باشچی، مرتجعلره تسلیم اولماق شرطینی ایره لی سوردو . سون تکیلیفی بو اولور کی جان تضمیناتی، آت و سفر تدارکی عوضینده قرارگاهی و اونداکی سیلاحلری اونلارا تحویل وئرمک ایسته ییر. جعفر آغا بَی بو شرطی قبول ائتدی. علی خان بَی قوجا بَی لی نین قارداشی جعفر آغا بَی اؤز سؤزونون اوستونده دوردو و باشچی اورادان اوزاقلاشماغا موفق اولور. فدایی لر اونگوت ماحالیندان برزنده طرف اوز توتموشدولار. چونکی لنگان گدیگی واسطه سی ایله شمالی آذربایجان گئتمک ایسته ییرمیشلر. بیر چوخو یولدا آجیندان و آغیر شاختا کولکدن حیاتینی ایتیرمیش و شهید اولموشدولار. برزنده یئتیشمیش فدایی لر بیر آن گؤرورلرکی امنیه لرین و بَی لرین محاصیره سینه دوشوبلر. فداییلر تسلیم اولماماییب، وروشماغ قرارینا گلیرلر . بو شرایطی گؤره زهرا خانیم فاجیعه لی قیرغینین و قان تؤکولمه سینین قارشی سینی آلماق اوچون اؤز باش یایلیغینی(لچکی نی) اوز- اوزه دایانمیش طرف مقابیللرین آراسینا آتیر. آنا یایلیغی حؤرمتلی اولدوغونا گؤره همچنین زهرا خانیم کی هاشیم بَیین خانیمی اولدوغوندان و باغیش بَی ین آناسی اولماسینین حؤرمتینی ساخلاییب و محاربه نی دایاندیرمیشدیلار. بو شرطله کی فداییلره شمالی آذربایجانا کئچن کیمی جان ضمانتی وئریلسین . زهرا خانیم بو شرطی بَی لره قبول ائتدیرمگه نایل اولور. فداییلر گئجه یه جک برزند فداییلر قرارگاهیندا قالیرلار و گئجه یارسی شمالی آذربایجانا یولا دوشورلر.”

 آنامین دئدیینه گؤره یوللاردا هر داشین دیبینده سویوقدان و یاراسیندان شهید اولموش فدایی لر جنازه سی سپیلمیشدی و ان تاسفلی مقام بو ایدی کی موللالار اونلاری کافر اعلام ائدیب، دفن اولونمالارینا ایجازه وئرمه ییردیلر. جنازه لر گونلرله اوردا قالیب وحشی حیوانلارا یئم اولوردو.

آجی طالع…

دئموکرات فرقه سینین داغیلماسیندان سونرا موغان بولگه سینده دئموکراتلارین آجی طالعی.

رحمتلیک آتام کی یئنی یئتمه دئموکرات فرقه سینین گوروهونا عضو اولموشموش او گونلردن چوخ حکایتلر دئییر دی آتام او گونلرین جانلی شاهیدی اولموشدو بئله لیکله آتامین خاطیره لریندن ایکی سینی بوردا یازیرام.

بیرینجی خاطیره:

منیم رحمتلیک آتام دئییر دی عمبم آتامین بویوک قارداشی میرعبدالله حسینی موغانین برزند بولگه سینده دئموکرات لار قیرغین ائدیلنده فیرقه ده اولدوغونا گوره گیزلنمیشدی لاکن یاراسی و خسته لیینه داوام گتیرمه دی شهید اولدو امما بئی ، لر اونو قبریستانلیقدا دفن ائتمه یه مانع اولدولار و جنازه یه تعرض ائتمک ایسته ینده آتامین بی بی سی مریم خانیم امیرطومان قوجابئی لی نین خانیمی مانع اولدو ، لاکن کندین مزارلیقیندا دفن ائدیلمه دی و باشقا کندین مزارلیقیندان بیر آز فاصیله ده دفن اولدو و چون بئی لر و امنیه لر آند ایچمیش میشلر اونا یوز گولله وورالار قبرینه یوز گولله وئرمیشدیلار.

ایکینجی خاطیره:

باشقا بیر فاجعه نی آتام تعریف ائدیردی فرقه داغیدیلاندان سونرا موغانین آرالی کندینده چوخ قورخونج بیر طالعی یاشامیش دئموکراتین فاجعه لی اولومو اولموشدور (… بئی ! ایکی دئموکراتی دیری دیری باسدیرماق ایسته ییرمیش آنجاق اونلارین بیرینین آتاسی اوغلونو آغاجلا دویمه یه باشلاییر و بئی علتی سوردوقدا دئییر :ایت ییه سینه هورمه میشدن اول بیر میریلدار لاکن منیم اوغلوم اوز بئینه بیردن آغیز آتیب بئی بو تنبه گوره کوناهیندان کئچیر لاکن اوبیری دئموکرات کی موغانین آیری طایفالاریندان بیری ایمیش وغریب ایمیش اوردا دیری-دیری قبیرده باسدیریلمیشدیر سرلشکر امیرطهماسیب بو ایشه گوره …بئی یه شاهلا ناهار یئمک فورصتی آلمیشدیر .

یوروم یازین

Back to Top